अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्षामुळे पश्चिम आशियातील परिस्थिती गेल्या काही काळापासून अत्यंत तणावपूर्ण आहे. एकीकडे दोन्ही देशांकडून आक्रमक भूमिका घेतली जात असताना दुसरीकडे आता चर्चेच्या माध्यमातून हा वाद संपवण्याचे प्रयत्न वेगाने सुरू झाले आहेत. याच पार्श्वभूमीवर अमेरिका आणि इराण शांतता कराराच्या जवळ पोहोचल्याचा दावा पाकिस्तानचे संरक्षणमंत्री ख्वाजा आसिफ यांनी केला आहे.
ख्वाजा आसिफ यांनी नेमकं काय सांगितलं?
पाकिस्तानचे संरक्षणमंत्री ख्वाजा आसिफ यांनी एका मुलाखतीत अमेरिका आणि इराणमधील चर्चेबाबत महत्त्वाची माहिती दिली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, गेल्या काही दिवसांमध्ये परिस्थितीत सकारात्मक बदल दिसून येत असून दोन्ही देश एखाद्या सामंजस्य कराराच्या जवळ पोहोचले आहेत. आसिफ यांच्या या वक्तव्यामुळे अनेक दिवसांपासून सुरू असलेल्या संघर्षाचा शेवट होण्याची शक्यता पुन्हा चर्चेत आली आहे. मात्र अंतिम करारासाठी दोन्ही बाजूंमध्ये अजून चर्चा आणि सहमती आवश्यक आहे.
पाकिस्तानची मध्यस्थी महत्त्वाची ठरणार?
अमेरिका आणि इराणमधील तणाव कमी करण्यासाठी पाकिस्तानने मध्यस्थीची भूमिका बजावण्याचा प्रयत्न केला आहे. यापूर्वीही पाकिस्तानमार्फत दोन्ही देशांमध्ये चर्चेचे प्रयत्न झाले होते. त्यामुळे सध्याच्या घडामोडींमध्ये पाकिस्तान स्वतःची राजनैतिक भूमिका मजबूत करण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे दिसते. ख्वाजा आसिफ यांनी यापूर्वीही अमेरिका-इराण कराराबाबत आशावादी भूमिका व्यक्त केली होती. जूनमध्ये अपेक्षित कराराला “Islamabad Pact” असे नाव दिले जाऊ शकते, अशी माहितीही त्यांनी दिली होती.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीचा मुद्दा महत्त्वाचा
अमेरिका-इराण तणावात होर्मुझची सामुद्रधुनी हा अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा आहे. जगातील तेल वाहतुकीसाठी हा समुद्री मार्ग महत्त्वाचा असल्याने येथे निर्माण झालेला तणाव आंतरराष्ट्रीय बाजारावरही परिणाम करू शकतो. दोन्ही देशांमध्ये शांतता निर्माण झाली आणि या मार्गावरील वाहतूक सुरळीत झाली तर पश्चिम आशियातील तणाव कमी होण्याबरोबरच जागतिक ऊर्जा बाजारालाही दिलासा मिळू शकतो. सध्याच्या चर्चांमध्ये होर्मुझमधील जलवाहतुकीचा मुद्दा महत्त्वाचा असल्याचे वृत्त आहे.
मोठी बातमी! 54 देश एकवटले, भारत केंद्रस्थानी; अमेरिकेसोबत ट्रेड डीलनंतर चीनला मोठा हादरा
ट्रम्प यांचीही चर्चेला पसंती
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही थेट लष्करी कारवाईपेक्षा चर्चेच्या माध्यमातून वाद सोडवण्याची भूमिका मांडली आहे. त्यामुळे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चर्चेला पुढे जाण्यासाठी वातावरण तयार होत असल्याचे मानले जात आहे. मात्र दोन्ही देशांमधील मतभेद पूर्णपणे संपले आहेत, असे सध्या म्हणता येणार नाही. करारातील अटी, सुरक्षा आणि इतर महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर अंतिम सहमती होणे बाकी आहे.
शांतता करार झाल्यास काय बदल होऊ शकतो?
अमेरिका आणि इराणमध्ये दीर्घकालीन शांतता करार झाला तर त्याचा परिणाम केवळ या दोन देशांपुरता मर्यादित राहणार नाही. पश्चिम आशियातील सुरक्षा परिस्थिती सुधारण्याची शक्यता आहे. तसेच तेल वाहतूक, आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि जागतिक बाजारपेठेवरील तणावही कमी होऊ शकतो. सध्या मात्र शांतता कराराची चर्चा सकारात्मक दिशेने जात असल्याचा दावा समोर आला आहे. अंतिम करार कधी होणार आणि त्यामध्ये कोणत्या अटी असतील, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.
