पाकिस्तानने साथ सोडली? सौदी अरेबियासमोर मोठं संकट; आता इस्रायलकडे आशेने पाहणार?

सौदी अरेबिया आणि येमेनमधील हुती बंडखोरांमधील संघर्ष दिवसेंदिवस वाढत आहे. 8 सप्टेंबर रोजी हुतींकडून सौदी अरेबियातील अनेक ठिकाणांवर मोठे ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले करण्यात आले. या हल्ल्यांमध्ये 73 जण जखमी झाल्याचे वृत्त आहे. सौदीच्या तेल आणि लष्करी पायाभूत सुविधांनाही या संघर्षाचा फटका बसला आहे. या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानने सौदीला लष्करी मदत करण्याबाबत घेतलेल्या सावध भूमिकेमुळे दोन्ही देशांमधील संरक्षण सहकार्यावर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

पाकिस्तानने सौदीला मदत करण्याचे संकेत दिले होते

सौदी अरेबिया पाकिस्तान आणि तुर्की यांच्यातील नुकत्याच झालेल्या मक्का संयुक्त संरक्षण करारामुळे सौदीला मोठी सुरक्षा हमी मिळाल्याचे मानले जात होते. पाकिस्तानचे संरक्षण मंत्री ख्वाजा आसिफ यांनी 9 सप्टेंबर रोजी सौदी अरेबियावर हल्ला झाल्यास या संरक्षण कराराचा वापर केला जाऊ शकतो असे संकेत दिले होते. त्यामुळे हुतींविरोधातील संघर्षात पाकिस्तान थेट भूमिका घेऊ शकतो अशी चर्चा सुरू झाली होती.

मात्र प्रत्यक्ष परिस्थितीत पाकिस्तानने लष्करी कारवाई करण्याऐवजी राजनैतिक मार्गावर अधिक भर दिला आहे. पाकिस्तानने इराणला हुतींना सौदी अरेबियावरील हल्ले थांबवण्यास सांगावे असा संदेश दिल्याचे Reutersच्या वृत्तावर आधारित अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने मात्र अशा काही दाव्यांना अप्रमाणित म्हटले असून संवाद आणि राजनैतिक मार्गाने परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यावर भर दिला आहे.

सौदी अरेबियासमोर मोठे सुरक्षा संकट

हुतींकडून झालेल्या हल्ल्यांमुळे सौदी अरेबियासमोर मोठे सुरक्षा आव्हान निर्माण झाले आहे. 8 सप्टेंबरच्या हल्ल्यांमध्ये खमिस मुशैत परिसरातील लष्करी तळ तसेच तेलाशी संबंधित पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्यात आल्याचे वृत्त आहे. या हल्ल्यांनंतर सौदीकडून येमेनमधील हुतींच्या ठिकाणांवर प्रत्युत्तरादाखल हवाई कारवाईही करण्यात आली. याच काळात हुतींची येमेनच्या पश्चिम किनारपट्टीवरील हालचाल वाढली आहे. लाल समुद्र आणि बाब-अल-मंदेब या महत्त्वाच्या सागरी मार्गांवरही त्यांचा दबाव वाढत असल्याने सौदी अरेबियासाठी परिस्थिती आणखी गंभीर बनली आहे. या भागातील संघर्षाचा परिणाम केवळ सौदीवर नाही तर आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि तेलाच्या पुरवठ्यावरही होऊ शकतो.

UPI Payment: 2000 रुपयांपर्यंत पेमेंटवर कोणताही चार्ज नाही; सरकारने स्पष्ट केला नियम

पाकिस्तानवर सौदीचा विश्वास कमी झाला का?

पाकिस्तानने सौदी अरेबियाला राजनैतिक पाठिंबा दिला असला तरी हुतींविरोधात थेट लष्करी कारवाई करण्याबाबत त्याची भूमिका सावध आहे. त्यामुळे पाकिस्तानने संरक्षण करार केला असला तरी त्याचा अर्थ प्रत्येक परिस्थितीत पाकिस्तान सौदीच्या बाजूने युद्धात उतरेलच असा नसल्याचे चित्र स्पष्ट होत आहे. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनी 14 सप्टेंबर रोजी सौदीचे युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांच्याशी फोनवर चर्चा करून हुतींच्या हल्ल्यांचा निषेध केला आणि पाकिस्तानच्या संरक्षण बांधिलकीचा पुनरुच्चार केला. यामुळे सौदी अरेबिया आपल्या सुरक्षेसाठी इतर देश आणि भागीदारांकडेही पाहत असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. मात्र सौदी अरेबियाने इस्रायलवर अधिकृतपणे सुरक्षा भागीदार म्हणून विश्वास ठेवण्याचा निर्णय घेतल्याचे ठोस अधिकृत पुरावे सध्या उपलब्ध नाहीत. त्यामुळे या प्रकरणात “सौदी इस्रायलवर विश्वास ठेवत आहे” हा दावा सध्या राजकीय विश्लेषण किंवा माध्यमांतील मांडणी म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरेल.

पुढे काय होणार?

सौदी अरेबिया आणि हुती यांच्यातील संघर्ष वाढत असताना पाकिस्तानची भूमिका महत्त्वाची ठरणार आहे. पाकिस्तानकडे सौदी अरेबियाशी मजबूत संरक्षण संबंध आहेत तर दुसरीकडे इराणशीही त्याचे राजनैतिक संबंध आहेत. त्यामुळे इस्लामाबादला दोन्ही बाजूंमध्ये संतुलन साधावे लागत आहे. पाकिस्तानने यापूर्वीही येमेनमधील संघर्षात थेट लष्करी हस्तक्षेप करण्याऐवजी तटस्थता आणि राजनैतिक मार्गाचा पर्याय स्वीकारला होता. सध्या सौदी अरेबियाला हुतींच्या वाढत्या हल्ल्यांचा सामना करावा लागत असून लाल समुद्रातील सुरक्षा आणि तेल वाहतुकीवरही त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे पुढील काळात सौदी अरेबिया पाकिस्तानकडून नेमकी कोणती मदत अपेक्षित करतो आणि पाकिस्तान प्रत्यक्षात कोणती भूमिका घेतो याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.