मोदी पुतिन भेटीत मोठी चर्चा! S-400 पासून व्यापार आणि युक्रेन युद्धापर्यंत अनेक मुद्द्यांवर मंथन

लेखक: aniketpatil1888 September 11, 2026 1 min read 0 कमेंट्स

भारतामध्ये यंदाच्या BRICS शिखर परिषदेची जोरदार तयारी सुरू असतानाच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांची महत्त्वाची भेट झाली आहे. पुतिन हे BRICS परिषदेसाठी भारतात दाखल झाले असून शुक्रवारी 11 सप्टेंबर रोजी त्यांची पंतप्रधान मोदींसोबत द्विपक्षीय चर्चा झाली.

BRICS परिषदेदरम्यान नरेंद्र मोदी आणि व्लादिमीर पुतिन यांच्यात व्यापार ऊर्जा आणि संरक्षणासह महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर चर्चा झाली.

भारत आणि रशिया यांच्यातील संबंध अनेक दशकांपासून मजबूत आहेत. बदलत्या जागतिक परिस्थितीत दोन्ही देशांसाठी ही भेट महत्त्वाची मानली जात आहे. व्यापार आणि ऊर्जा क्षेत्रासोबतच संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्यावरही या बैठकीत चर्चा झाली. याशिवाय युक्रेन युद्धाचा मुद्दाही या चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहिला.

मोदी आणि पुतिन यांच्यात नेमकी कोणत्या मुद्द्यांवर चर्चा झाली?

भारत आणि रशिया यांच्यातील द्विपक्षीय संबंध आणखी मजबूत करण्यावर दोन्ही नेत्यांनी भर दिला. व्यापार वाढवणे आणि ऊर्जा क्षेत्रातील सहकार्य पुढे नेणे यासोबतच संरक्षण क्षेत्रातील प्रकल्पांवर चर्चा झाली. दोन्ही देशांमधील सहकार्य केवळ संरक्षण आणि तेलापुरते मर्यादित राहू नये यासाठी इतर क्षेत्रांमध्येही सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला जात आहे. नागरी अणुऊर्जा खतं उत्पादन रेल्वे स्टील आणि महत्त्वाच्या खनिजांच्या क्षेत्रात सहकार्याच्या शक्यता चर्चेत आहेत.

S-400 च्या उर्वरित डिलिव्हरीवरही लक्ष

भारत आणि रशियामधील संरक्षण सहकार्याचा विषय आला की S-400 क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणालीचा मुद्दा महत्त्वाचा ठरतो. भारताने रशियासोबत S-400 प्रणालीसाठी मोठा करार केला होता. त्यातील चार युनिट्स भारताला मिळाले असून अंतिम युनिटच्या डिलिव्हरीला रशिया युक्रेन युद्धामुळे निर्माण झालेल्या परिस्थितीचा परिणाम झाला होता. रशियाने भारताला उर्वरित S-400 प्रणाली देण्याची आपली बांधिलकी कायम असल्याचे यापूर्वी स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे मोदी आणि पुतिन यांच्या चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर या डिलिव्हरीकडे विशेष लक्ष लागले आहे. मात्र या बैठकीत याबाबत नेमका कोणता नवीन करार झाला आहे असे अधिकृतपणे सांगता येणार नाही.

BrahMos आणि संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्यालाही वेग

भारत आणि रशिया संयुक्तपणे BrahMos क्षेपणास्त्राच्या निर्मितीत सहकार्य करत आहेत. आता या प्रणालीच्या पुढील पिढीच्या विकासावरही दोन्ही देशांमध्ये चर्चा सुरू आहे. रशियाकडून BrahMos मध्ये आणखी सुधारणा करण्याची इच्छा व्यक्त करण्यात आली आहे. यामुळे भविष्यात भारत आणि रशियामधील संरक्षण सहकार्य केवळ तयार शस्त्रसामग्री खरेदी करण्यापुरते न राहता संयुक्त संशोधन आणि निर्मितीकडे जाण्याची शक्यता आहे.

भारत आणि रशियामधील संरक्षण संबंधांमध्ये आणखी एक महत्त्वाचा विषय म्हणजे रशियाचे Su-57 स्टेल्थ फायटर जेट. या विमानाच्या संभाव्य खरेदीसोबतच तंत्रज्ञान आणि उत्पादनाशी संबंधित सहकार्याच्या शक्यतांवर चर्चा होऊ शकते अशी माहिती यापूर्वी समोर आली होती. रशियाने भारतासोबत संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्य अधिक पुढे नेण्याची तयारी दर्शवली आहे. मात्र Su-57 बाबत अंतिम करार झाला आहे असे सध्या म्हणता येणार नाही. त्यामुळे या विषयावर पुढील चर्चांकडे लक्ष लागले आहे.

युक्रेन युद्धावर भारताची भूमिका काय?

मोदी आणि पुतिन यांच्या भेटीमध्ये युक्रेन युद्धाचा मुद्दाही महत्त्वाचा आहे. भारताने सुरुवातीपासूनच युद्धाचा मार्ग सोडून संवाद आणि कूटनीतीच्या माध्यमातून तोडगा काढण्याची भूमिका मांडली आहे. ऑगस्टच्या अखेरीस पंतप्रधान मोदी आणि पुतिन यांची किर्गिस्तानमध्ये झालेल्या भेटीतही युक्रेन संघर्षावर चर्चा झाली होती. त्यावेळी मोदी यांनी युद्ध संपवण्यासाठी शांततापूर्ण प्रयत्नांना भारताचा पाठिंबा असल्याचे स्पष्ट केले होते. भारताची भूमिका अशी आहे की संघर्षाचा तोडगा संवाद आणि कूटनीतीच्या माध्यमातून निघायला हवा. BRICS बैठकीच्या पार्श्वभूमीवर भारताची ही भूमिका पुन्हा महत्त्वाची ठरू शकते.

रशिया-युक्रेन युद्ध पुन्हा पेटले! 108 ड्रोनचा भीषण हल्ला, 8 जणांचा मृत्यू तर 69 जखमी

भारत आणि रशियामधील आर्थिक संबंधांमध्ये ऊर्जा क्षेत्राचा मोठा वाटा आहे. रशियाकडून भारत मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल खरेदी करतो. मध्यपूर्वेतील पुरवठ्यावर परिणाम झालेल्या काळात रशियाकडून होणारा तेलपुरवठा भारतासाठी महत्त्वाचा ठरला आहे. पश्चिमी देशांकडून रशियावर निर्बंध असतानाही भारताने आपल्या ऊर्जा गरजा लक्षात घेऊन रशियाकडून तेल खरेदी सुरू ठेवली आहे. भारताचे म्हणणे आहे की देशाची मोठी लोकसंख्या आणि अर्थव्यवस्था लक्षात घेता सुरक्षित आणि परवडणारा ऊर्जा पुरवठा आवश्यक आहे.

व्यापार वाढवण्यावरही भारताचा भर

भारत आणि रशिया यांच्यातील व्यापार आणखी वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. रशियामधील भारतीय कंपन्यांच्या गुंतवणुकीच्या संधी वाढवणे आणि दोन्ही देशांमधील आर्थिक सहकार्य मजबूत करणे यावरही चर्चा होत आहे. पश्चिमी निर्बंधांच्या पार्श्वभूमीवर भारत आणि रशिया स्थानिक चलनांमध्ये व्यवहार वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. रशियाने BRICS देशांसोबत मोठ्या प्रमाणावर राष्ट्रीय चलनांमध्ये व्यवहार होत असल्याचेही सांगितले आहे.

यंदाची BRICS शिखर परिषद भारताच्या अध्यक्षतेखाली नवी दिल्लीमध्ये होत आहे. 12 आणि 13 सप्टेंबर रोजी BRICS नेत्यांची शिखर बैठक होणार आहे. BRICS मध्ये आता 11 पूर्ण सदस्य देश आहेत. या संघटनेचा जागतिक अर्थव्यवस्था आणि व्यापारामध्ये मोठा प्रभाव आहे. भारतासाठी ही परिषद केवळ आर्थिक सहकार्याची संधी नाही तर जागतिक राजकारणाच्या पार्श्वभूमीवर आपली भूमिका मांडण्याचे महत्त्वाचे व्यासपीठ आहे.