देशातील NEET, UGC-NET आणि इतर महत्त्वाच्या परीक्षा घेणाऱ्या National Testing Agency म्हणजेच NTA च्या परीक्षा व्यवस्थेत मोठे बदल करण्यात येत आहेत. प्रश्नपत्रिकांमधील चुका, पेपर लीक आणि परीक्षा प्रक्रियेबाबत निर्माण झालेल्या प्रश्नांच्या पार्श्वभूमीवर NTA ने आपल्या परीक्षा यंत्रणेची पुनर्रचना सुरू केली आहे. या प्रक्रियेत सुमारे 600 तज्ज्ञांना विद्यमान पॅनेलमधून हटवण्यात आले असून त्यांच्या जागी नवीन तज्ज्ञांची नियुक्ती केली जात आहे.
प्रश्नपत्रिकेसाठी आता 4 स्तरांची तपासणी
नव्या व्यवस्थेतील सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे प्रश्नपत्रिकेची चार स्तरांवर तपासणी केली जाणार आहे. परीक्षेपूर्वी प्रश्नांची अचूकता, भाषा, विषयाशी संबंधित माहिती आणि प्रश्नाचा दर्जा यांची अधिक बारकाईने पडताळणी केली जाईल. त्यामुळे एखादा चुकीचा, संदिग्ध किंवा तथ्यात्मक त्रुटी असलेला प्रश्न विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता कमी करण्याचा प्रयत्न आहे.
NTA च्या विद्यमान टेस्ट-डेव्हलपमेंट प्रक्रियेतही प्रश्न तयार झाल्यानंतर त्यांचे अनेक स्तरांवर review, moderation आणि validation केले जाते. प्रश्नपत्रिका तयार झाल्यानंतर इतर तज्ज्ञांकडूनही त्याची पडताळणी करण्याची प्रक्रिया NTA च्या अधिकृत माहितीत नमूद आहे. आता ही प्रक्रिया अधिक कडक पद्धतीने राबवण्यावर भर दिला जात आहे.
600 तज्ज्ञांना हटवण्याचा निर्णय का?
अलीकडील UGC-NET परीक्षेतील काही प्रश्नपत्रिकांमध्ये गंभीर त्रुटी आढळल्यानंतर NTA च्या परीक्षा व्यवस्थेवर पुन्हा प्रश्न उपस्थित झाले. English, Commerce आणि Sociology या तीन विषयांच्या UGC-NET प्रश्नपत्रिकांमध्ये तथ्यात्मक, भाषिक आणि इतर चुका आढळल्यानंतर या विषयांची पुनर्परीक्षा घेण्याचा निर्णय झाला आहे. ही परीक्षा 9 आणि 10 सप्टेंबर 2026 रोजी होणार असून विद्यार्थ्यांकडून पुन्हा परीक्षा शुल्क आकारले जाणार नाही.
Bihar Student Protest: विद्यार्थी आंदोलनातील सर्व गुन्हे मागे; बिहार सरकारचा मोठा निर्णय
या पार्श्वभूमीवर प्रश्नपत्रिका तयार करणाऱ्या तज्ज्ञांच्या पॅनेलमध्ये मोठ्या प्रमाणावर बदल करण्यात आला आहे. सुमारे 600 तज्ज्ञांना हटवून नवीन तज्ज्ञांना प्रक्रियेत सहभागी करून घेण्याची माहिती समोर आली आहे. याशिवाय पुढील काही आठवड्यांत आणखी 20 ते 25 अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याचेही रिपोर्ट्समध्ये सांगण्यात आले आहे.
NTA कार्यालयांच्या सुरक्षेतही वाढ
फक्त प्रश्नपत्रिका तपासणीपुरतेच हे बदल मर्यादित नाहीत. NTA च्या कार्यालयीन सुरक्षेतही वाढ करण्याची तयारी आहे. संवेदनशील परीक्षा प्रक्रियेचे संरक्षण मजबूत करण्यासाठी CISF सुरक्षेशी संबंधित उपाययोजनांवरही भर दिला जात आहे. काही कार्यालयांचे स्थलांतर करण्याची योजनाही या व्यापक सुधारणांचा भाग असल्याचे रिपोर्ट्समध्ये नमूद करण्यात आले आहे.
विद्यार्थ्यांसाठी याचा काय फायदा?
NTA च्या परीक्षा पद्धतीतील हे बदल थेट विद्यार्थ्यांच्या हिताशी संबंधित आहेत. प्रश्नपत्रिकेत चुकीचा प्रश्न, चुकीचे उत्तर किंवा भाषांतरातील त्रुटी आल्यास त्याचा परिणाम हजारो विद्यार्थ्यांच्या निकालावर होऊ शकतो. त्यामुळे परीक्षेपूर्वी प्रश्नांची अनेक स्तरांवर तपासणी झाल्यास अशा चुका कमी होण्याची शक्यता आहे.
NTA कडून देशभरातील मोठ्या संख्येने उमेदवारांच्या परीक्षा घेतल्या जातात. केंद्र सरकारने यापूर्वीही NTA च्या परीक्षा प्रक्रियेत सुधारणा करण्यासाठी उच्चस्तरीय समित्या आणि सुधारणा आराखडे तयार केले आहेत. त्यामुळे सध्याचे बदल ही त्याच व्यापक सुधारणा प्रक्रियेतील पुढची पायरी मानली जात आहे.
परीक्षा देणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी काय लक्षात ठेवावे?
NTA कडून परीक्षा पद्धतीत बदल होत असले तरी विद्यार्थ्यांच्या तयारीच्या दृष्टीने अभ्यासक्रम आणि अधिकृत परीक्षा सूचना सर्वात महत्त्वाच्या राहतील. कोणत्याही परीक्षेची तारीख, अभ्यासक्रम, Admit Card, Answer Key किंवा निकालाबाबत सोशल मीडियावरील पोस्टवर विश्वास ठेवण्याऐवजी NTA च्या अधिकृत वेबसाइटवरील सूचना तपासणे योग्य ठरेल.
या नव्या व्यवस्थेमुळे प्रश्नपत्रिका तयार करण्यापासून ते परीक्षा घेण्यापर्यंतची प्रक्रिया अधिक सुरक्षित आणि विश्वासार्ह करण्याचा प्रयत्न आहे. आता या बदलांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी किती प्रभावी ठरते आणि आगामी राष्ट्रीय परीक्षांमध्ये विद्यार्थ्यांना त्याचा किती फायदा होतो, याकडे लक्ष लागले आहे.
