1980s AI फोटो ट्रेंडचा वाढता धोका; ChatGPT वर फोटो अपलोड करण्याआधी या गोष्टी नक्की लक्षात ठेवा
सध्या सोशल मीडियावर 1980 च्या दशकातील फोटोसारखा आपला लूक तयार करण्याचा AI ट्रेंड जोरात सुरू आहे. काही सेकंदात साधा फोटो जुन्या काळातील फिल्म कॅमेरा किंवा स्टुडिओ फोटोसारखा दिसू लागतो. त्यामुळे अनेक जण आपले जुने फोटो किंवा सध्याचे सेल्फी ChatGPT आणि इतर AI टूल्सवर अपलोड करून त्याचे रेट्रो व्हर्जन तयार करत आहेत. फोटोचा निकाल पाहायला आकर्षक वाटत असला तरी या ट्रेंडसोबत वैयक्तिक माहिती आणि प्रायव्हसीशी संबंधित काही महत्त्वाचे प्रश्नही समोर आले आहेत. तज्ज्ञांच्या मते AI टूलवर फोटो अपलोड करताना फक्त फोटो दिसतो तेवढाच डेटा शेअर होत नाही तर त्या फोटोशी जोडलेली इतर माहितीही महत्त्वाची ठरू शकते.
हा ट्रेंड सध्या इतका लोकप्रिय झाला आहे की सामान्य सोशल मीडिया युजर्ससोबत अनेक प्रसिद्ध व्यक्ती देखील 1980 च्या दशकातील रेट्रो लूकमध्ये AI फोटो तयार करताना दिसत आहेत. फोटोमध्ये जुन्या काळातील कपडे हेअरस्टाइल फिल्म ग्रेन आणि त्या काळातील कॅमेऱ्यासारखी रंगसंगती वापरली जाते. मात्र फोटो तयार करण्याच्या उत्साहात आपण कोणती माहिती AI प्लॅटफॉर्मला देत आहोत याकडे दुर्लक्ष होऊ शकते. त्यामुळे 1980s AI फोटो बनवण्यापूर्वी त्यामागचा प्रायव्हसीचा धोका समजून घेणे गरजेचे आहे.
फोटो म्हणजे फक्त फोटो नसतो
आपण मोबाईलमध्ये एखादा फोटो पाहतो तेव्हा आपल्याला त्यात फक्त व्यक्ती किंवा एखादे ठिकाण दिसते. मात्र डिजिटल फोटो फाइलमध्ये त्यापेक्षा अधिक माहिती असू शकते. फोटो कधी काढला गेला कोणत्या डिव्हाइसने काढला गेला आणि काही परिस्थितीत फोटो कुठे काढला गेला यासारखी मेटाडेटा माहिती फाइलशी संबंधित असू शकते. त्याशिवाय फोटोच्या मागील बाजूस घराचा परिसर ऑफिस शाळा वाहन नंबर किंवा इतर ओळख पटवणाऱ्या गोष्टी दिसत असतील तर त्या देखील अनावधानाने AI सेवेकडे जाऊ शकतात. चेहऱ्याचा फोटो हा आणखी संवेदनशील प्रकारचा डेटा मानला जातो. कारण चेहरा हा एखाद्या व्यक्तीची ओळख पटवण्यासाठी वापरला जाऊ शकतो. त्यामुळे सोशल मीडिया पोस्टसाठी सामान्य फोटो एडिट करून घेणे आणि ओळखपत्र किंवा अत्यंत वैयक्तिक फोटो AI टूलवर अपलोड करणे या दोन गोष्टी सारख्या नाहीत. दुसऱ्या प्रकारात जोखीम मोठी असू शकते.
AI फोटो ट्रेंडमध्ये सायबर फसवणुकीचा धोका कसा वाढू शकतो
AI फोटो ट्रेंडमुळे थेट तुमचे बँक खाते रिकामे होईल असे म्हणणे योग्य ठरणार नाही. मात्र एखाद्या व्यक्तीचा स्पष्ट चेहरा आणि त्याच्याशी संबंधित वैयक्तिक माहिती चुकीच्या व्यक्तीच्या हातात गेल्यास पुढे त्याचा गैरवापर होण्याची शक्यता निर्माण होते. सायबर गुन्हेगार सोशल इंजिनिअरिंगमध्ये उपलब्ध माहितीचा वापर करून एखाद्या व्यक्तीची ओळख किंवा विश्वासार्हता बनवण्याचा प्रयत्न करू शकतात. फोटोचा वापर करून बनावट प्रोफाइल तयार करणे किंवा डीपफेकसारख्या तंत्रज्ञानातून चुकीची सामग्री तयार करणे यासारखे धोकेही चर्चेत आहेत.
विशेषतः एखाद्या फोटोमध्ये घराचा पत्ता कामाचे ठिकाण ओळखपत्र शाळेची माहिती किंवा इतर खासगी कागदपत्रे दिसत असतील तर समस्या अधिक गंभीर होऊ शकते. त्यामुळे कोणताही व्हायरल ट्रेंड पाहून लगेच फोटो अपलोड करण्याऐवजी त्या फोटोमध्ये कोणती माहिती दिसत आहे हे आधी तपासणे महत्त्वाचे आहे.
ChatGPT वर फोटो टाकताना काय लक्षात ठेवावे
ChatGPT सारख्या AI सेवांवर फोटो अपलोड करताना त्या सेवेच्या डेटा कंट्रोल्सची माहिती पाहणे उपयोगी ठरते. OpenAI च्या माहितीनुसार वैयक्तिक ChatGPT खात्यांवरील काही कंटेंट मॉडेल सुधारण्यासाठी वापरला जाऊ शकतो. मात्र यासाठी उपलब्ध डेटा कंट्रोल सेटिंग्जमधून वापरकर्ता आपली पसंती बदलू शकतो. ChatGPT मध्ये Temporary Chat सारखा पर्याय देखील उपलब्ध आहे. त्यामुळे संवेदनशील माहिती असलेल्या फोटोसाठी नेहमीच सामान्य चॅटचा वापर करणे आवश्यक नाही. याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक AI फोटो अपलोड धोकादायक आहे. सामान्य आणि कमी संवेदनशील फोटोचा धोका वेगळा असतो. मात्र कोणत्याही ऑनलाइन सेवेला फोटो देताना त्याचा वापर कसा केला जाऊ शकतो आणि तो डेटा किती काळ ठेवला जाऊ शकतो याबद्दल माहिती घेणे ही चांगली डिजिटल सवय आहे.
अनोळखी AI वेबसाइट आणि ॲप्सपासून सावध राहा
1980s AI फोटो ट्रेंड लोकप्रिय झाल्यानंतर अनेक वेबसाइट्स आणि मोबाइल ॲप्स अशा प्रकारचे फोटो तयार करण्याची सुविधा देऊ शकतात. यामध्ये सर्वात मोठी काळजी थर्ड पार्टी AI प्लॅटफॉर्मबाबत घ्यावी लागते. एखादी वेबसाइट फक्त फोटो तयार करून देत आहे म्हणून ती सुरक्षित आहे असे समजणे योग्य नाही. फोटो अपलोड करण्यापूर्वी त्या वेबसाइटची प्रायव्हसी पॉलिसी पाहणे गरजेचे आहे. काही प्लॅटफॉर्म फोटो किती काळ ठेवतात त्याचा वापर कशासाठी करतात आणि तो डेटा इतर कंपन्यांसोबत शेअर करतात का याबाबत वेगवेगळे नियम असू शकतात. त्यामुळे फक्त ट्रेंड व्हायरल झाला म्हणून कोणत्याही अनोळखी ॲपमध्ये स्वतःचा फोटो अपलोड करणे टाळणे चांगले. विशेषतः असे ॲप जर अनावश्यकपणे कॉन्टॅक्ट्स कॅमेरा स्टोरेज किंवा इतर परवानग्या मागत असेल तर अधिक काळजी घ्यावी.
मुलांचे आणि कुटुंबातील व्यक्तींचे फोटो अपलोड करताना विशेष काळजी
स्वतःचा फोटो AI टूलवर अपलोड करण्यापेक्षा दुसऱ्या व्यक्तीचा फोटो अपलोड करताना अधिक जबाबदारी असते. विशेषतः लहान मुलांचे फोटो अनोळखी AI वेबसाइटवर अपलोड करणे टाळावे. मुलांच्या चेहऱ्याची ओळख आणि इतर वैयक्तिक माहिती भविष्यात कशा प्रकारे वापरली जाऊ शकते याबाबत पालकांनी काळजी घेणे आवश्यक आहे. कुटुंबातील एखाद्या व्यक्तीचा फोटो AI मध्ये बदलायचा असेल तर त्यांची परवानगी घेणे योग्य आहे. फोटोमध्ये आधार कार्ड पॅन कार्ड ड्रायव्हिंग लायसन्स पासपोर्ट बँकेचे कागदपत्र किंवा घराचा पत्ता दिसत असेल तर असा फोटो AI टूलवर टाकू नये. फोटो एडिट करायचा असल्यास आधी संवेदनशील भाग कापून किंवा लपवून टाकणे हा सोपा सुरक्षित पर्याय ठरू शकतो.
1980s फोटो बनवताना सुरक्षित राहण्यासाठी हे करा
1980s AI फोटो ट्रेंड वापरण्यापूर्वी काही साध्या गोष्टी केल्यास धोका कमी करता येतो. सर्वात आधी फोटोमध्ये कोणती वैयक्तिक माहिती दिसत आहे हे पाहा. मागील बाजूस घराचा नंबर किंवा पत्ता दिसत असेल तर तो फोटो वापरू नका. फोटोमध्ये ओळखपत्र किंवा दुसरे कागदपत्र असेल तर ते काढून टाका. शक्य असल्यास आवश्यक तेवढ्याच रिझोल्यूशनचा फोटो वापरा. ज्या AI सेवेचा वापर करत आहात तिची प्रायव्हसी पॉलिसी आणि डेटा कंट्रोल्स तपासा. AI फोटो तयार झाल्यानंतर तो सोशल मीडियावर पोस्ट करण्यापूर्वीही एकदा विचार करा. फोटोमध्ये तुमचे घर कामाचे ठिकाण किंवा इतर ओळखण्याजोगी माहिती दिसत असेल तर ती सार्वजनिक करण्याची गरज आहे का हे तपासा. एखादा फोटो मजेदार ट्रेंडचा भाग आहे म्हणून तो कायम इंटरनेटवर ठेवणे आवश्यक नाही.
व्हायरल ट्रेंडपेक्षा तुमची प्रायव्हसी महत्त्वाची
1980s AI फोटो ट्रेंड मजेदार आहे आणि काही सेकंदात जुन्या काळातील आपला वेगळा लूक पाहण्याची संधी देतो. त्यामुळे हा ट्रेंड पूर्णपणे टाळण्याची गरज आहे असे म्हणता येणार नाही. मात्र फोटो कुठे अपलोड करत आहोत आणि त्यात कोणती माहिती आहे याची जाणीव ठेवणे गरजेचे आहे. AI तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असताना डिजिटल फोटोचे महत्त्वही वाढत आहे. त्यामुळे कोणताही फोटो ऑनलाइन देण्यापूर्वी तो फोटो आपल्या नियंत्रणाबाहेर गेल्यानंतर त्याचा संभाव्य वापर काय होऊ शकतो याचा विचार करणे शहाणपणाचे ठरेल. सध्या व्हायरल असलेल्या 1980s AI फोटो ट्रेंडमुळे एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे. AI टूलचा वापर करणे सोपे झाले आहे पण त्याचवेळी डिजिटल प्रायव्हसीबाबत जागरूक राहण्याची गरजही वाढली आहे. स्वतःचा साधा फोटो एडिट करण्यापूर्वी काही सेकंद विचार केल्यास पुढील अनेक अडचणी टाळता येऊ शकतात.
संबंधित बातम्या
