मुंबईत डिजिटल अरेस्ट च्या नावाखाली 11.50 लाखांची फसवणूक, बनावट ATS अधिकाऱ्याने दिली अटकेची धमकी
मुंबईत सायबर फसवणुकीचा एक धक्कादायक प्रकार समोर आला आहे. मुंबई एटीएसचा अधिकारी असल्याचे भासवून एका 52 वर्षीय व्यक्तीला ‘डिजिटल अरेस्ट’च्या जाळ्यात अडकवण्यात आले. त्याच्या बँक खात्याशी तब्बल 7 कोटी रुपयांच्या कथित व्यवहारांचा संबंध असल्याचे सांगत आरोपींनी त्याला अटक करण्याची धमकी दिली. या धमकीमुळे घाबरलेल्या व्यक्तीने आपल्या आयुष्यभराची बचत असलेली 11.50 लाख रुपयांची रक्कम आरोपींनी सांगितलेल्या बँक खात्यांमध्ये पाठवली. हा प्रकार लक्षात आल्यानंतर सायबर पोलिसांनी गुन्हा दाखल करून तपास सुरू केला आहे.

WhatsApp कॉलवरून सुरू झाला संपूर्ण प्रकार
पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार पीडित व्यक्ती मूळचा भंडारा येथील असून त्याला 12 ऑगस्ट रोजी अनोळखी क्रमांकावरून WhatsApp कॉल आला. कॉल करणाऱ्या व्यक्तीने आपण मुंबई एटीएसचा अधिकारी असल्याचे सांगितले. त्यानंतर त्याने पीडित व्यक्तीच्या नावावर जम्मू-काश्मीरमध्ये एक बँक खाते असल्याचा दावा केला. या कथित बँक खात्यातून सुमारे 7 कोटी रुपयांचे व्यवहार झाले असून त्यांचा पुलवामा दहशतवादी हल्ल्याशी संबंध असल्याचे आरोपीने सांगितले. या आरोपामुळे पीडित व्यक्ती घाबरली. आरोपींनी पुढे बनावट सरकारी आणि कायदेशीर कागदपत्रे WhatsApp वर पाठवली. या कागदपत्रांचा वापर करून पीडित व्यक्तीवर विश्वास ठेवण्यासाठी दबाव निर्माण करण्यात आला. आरोपींनी केवळ अटकेची धमकी दिली नाही तर त्याच्या कुटुंबातील सदस्यांनाही अटक होऊ शकते असे सांगितले. त्यामुळे परिस्थिती आणखी गंभीर असल्याचे पीडित व्यक्तीला वाटले. सायबर गुन्हेगारांनी अशाच भीतीचा फायदा घेत त्याच्यावर सतत मानसिक दबाव ठेवला.
दोन आठवड्यांहून अधिक काळ ‘डिजिटल अरेस्ट’चा दबाव
या प्रकरणातील सर्वात गंभीर बाब म्हणजे आरोपींनी पीडित व्यक्तीला प्रत्यक्ष पोलिस ठाण्यात न नेता घरातच ‘डिजिटल अरेस्ट’ असल्याचे भासवले. त्याला घराबाहेर जाण्यास मनाई करण्यात आली. त्याच्या मोबाईलचा व्हिडिओ कॅमेरा सुरू ठेवण्यास सांगण्यात आले आणि प्रत्येक तासाला संपर्क करून उपस्थिती दाखवण्याचे आदेश देण्यात आले. सायबर गुन्हेगारांनी त्याला कुटुंबीयांपासून मानसिकदृष्ट्या वेगळे ठेवण्याचा प्रयत्न केल्याचे पोलिसांच्या तपासात समोर आले आहे. आरोपी स्वतःला सरकारी अधिकारी असल्याचे सांगत असल्याने पीडित व्यक्तीने त्यांच्या सूचनांचे पालन केले. ‘डिजिटल अरेस्ट’ हा प्रत्यक्ष कायदेशीर अटक प्रकार नसून सायबर गुन्हेगारांकडून वापरली जाणारी फसवणुकीची पद्धत आहे. यात आरोपी पोलिस, एटीएस, सीबीआय, ईडी किंवा इतर सरकारी यंत्रणेतील अधिकारी असल्याचे भासवतात. त्यानंतर बनावट गुन्ह्याचा आरोप करून पीडित व्यक्तीला व्हिडिओ कॉलवर ठेवले जाते आणि पैसे उकळले जातात.
चार दिवसांत 11.50 लाख रुपये ट्रान्सफर
पोलिसांच्या माहितीनुसार आरोपींनी पीडित व्यक्तीला त्याची आर्थिक माहिती देण्यास भाग पाडले. त्यानंतर RBI verification किंवा तपासणीच्या नावाखाली पैसे दुसऱ्या खात्यांमध्ये पाठवण्यास सांगण्यात आले. या दबावाखाली पीडित व्यक्तीने चार दिवसांच्या कालावधीत एकूण तीन मोठ्या व्यवहारांमधून 11.50 लाख रुपये आरोपींनी दिलेल्या खात्यांमध्ये पाठवले. ही रक्कम त्याची आयुष्यभराची बचत असल्याचे वृत्त आहे. आरोपींनी या पैशांचा वापर कथित तपास प्रक्रियेसाठी होत असल्याचे सांगितले होते. पैसे पाठवल्यानंतरही आरोपींचा दबाव थांबला नाही. उलट काही दिवसांनी त्यांनी पीडित व्यक्तीला आणखी पैसे जमा करण्यास सांगितले. यासाठी कुटुंबातील सोन्याचे दागिने विकण्याची किंवा त्यातून पैसे उभे करण्याची मागणी करण्यात आली. याच टप्प्यावर पीडित व्यक्तीला संपूर्ण प्रकरणाबाबत संशय आला. आरोपी सरकारी अधिकारी नसून आपली फसवणूक करत असल्याची जाणीव झाल्यानंतर त्याने पोलिसांशी संपर्क साधला.
मुंबई विमानतळावर 1.41 किलो सोन्याची कथित तस्करी; 1.38 कोटींचे सोन्याचे पावडर जप्त
28 ऑगस्टला फसवणुकीचा प्रकार उघडकीस
मिळालेल्या माहितीनुसार 28 ऑगस्ट रोजी आरोपींनी आणखी पैसे देण्यासाठी कुटुंबातील सोन्याचे दागिने विकण्यास सांगितल्यानंतर पीडित व्यक्तीला संशय आला. त्यानंतर त्याने पोलिसांकडे धाव घेतली आणि संपूर्ण प्रकार सांगितला. सायबर पोलिसांनी या प्रकरणाची नोंद करून आरोपींचा शोध सुरू केला आहे. आरोपींनी ज्या बँक खात्यांमध्ये पैसे पाठवण्यास सांगितले होते त्या खात्यांची माहिती तपासली जात आहे. त्याचबरोबर या व्यवहारांशी संबंधित डिजिटल पुरावे आणि आरोपींनी वापरलेल्या मोबाईल क्रमांकांचाही तपास केला जात आहे. या टोळीमध्ये एकापेक्षा जास्त लोकांचा सहभाग आहे का आणि अशाच पद्धतीने इतर नागरिकांचीही फसवणूक करण्यात आली आहे का याचा तपास सायबर पोलिसांकडून केला जात आहे. सध्या आरोपींची ओळख आणि त्यांचा नेमका सहभाग तपासाचा विषय आहे.
‘डिजिटल अरेस्ट’च्या नावाने फसवणूक वाढण्याचे प्रकार
अशा प्रकारच्या सायबर फसवणुकीमध्ये आरोपी नागरिकांच्या भीतीचा फायदा घेतात. सुरुवातीला फोन किंवा व्हिडिओ कॉल करून सरकारी अधिकारी असल्याचे सांगितले जाते. त्यानंतर मनी लॉन्ड्रिंग, दहशतवादी कारवाया, ड्रग्स, बनावट बँक खाते किंवा इतर गंभीर गुन्ह्यांशी संबंधित आरोप केले जातात. यानंतर पीडित व्यक्तीला ‘तुम्हाला अटक होऊ शकते. कुटुंबीयांनाही अटक होईल किंवा तुमचे खाते तपासणीखाली आहे अशा धमक्या दिल्या जातात. काही प्रकरणांमध्ये बनावट ओळखपत्रे, नोटिसा आणि न्यायालयीन कागदपत्रेही पाठवली जातात. यामुळे समोरची व्यक्ती घाबरते आणि आरोपींच्या सांगण्याप्रमाणे पैसे पाठवण्याची शक्यता वाढते.
मुंबईतील या प्रकरणातही अशाच पद्धतीने बनावट ATS अधिकारी असल्याचे सांगून पीडित व्यक्तीवर दबाव निर्माण करण्यात आला आणि त्याच्याकडून 11.50 लाख रुपये उकळल्याचा आरोप आहे. या प्रकरणाचा पुढील तपास सायबर पोलिस करत आहेत. दरम्यान, कोणताही खरा पोलिस अधिकारी किंवा सरकारी यंत्रणा नागरिकाला WhatsApp किंवा व्हिडिओ कॉलवर ‘डिजिटल अरेस्ट’ करून तासन्तास घरात बसवून ठेवत नाही. त्यामुळे अशा प्रकारचा कॉल आल्यास घाबरून पैसे ट्रान्सफर न करता तातडीने संबंधित पोलिस किंवा अधिकृत सायबर गुन्हे यंत्रणेशी संपर्क करणे महत्त्वाचे आहे.
