AI Future Threat: Google DeepMindच्या माजी संशोधकाचा इशारा; ‘AI मानवतेसाठी मोठा धोका ठरू शकते’

लेखक: aniketpatil1888 September 18, 2026 1 min read 0 कमेंट्स

कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजेच AI तंत्रज्ञानाचा वेगाने होत असलेला विकास सध्या जगभर चर्चेचा विषय बनला आहे. ChatGPT, Gemini आणि इतर प्रगत AI मॉडेल्समुळे अनेक कामे सोपी झाली असली तरी या तंत्रज्ञानाच्या भविष्यातील धोक्यांबाबत AI क्षेत्रातील काही संशोधकांकडून गंभीर इशारे दिले जात आहेत. आता Google DeepMind मध्ये AI safety आणि alignment विषयावर काम केलेले संशोधक Bilal Chughtai यांनी कंपनीचा राजीनामा दिल्यानंतर AI च्या भविष्यासंदर्भात चिंता व्यक्त केली आहे.

Chughtai यांनी सोशल मीडिया पोस्टमध्ये सांगितले की त्यांनी Google DeepMind मध्ये AGI safety आणि alignment research वर काम केले. त्यांच्या मते AI च्या विकासाचा सध्याचा वेग आणि संभाव्य धोके यांच्यात मोठे अंतर निर्माण होऊ शकते. त्यांनी AI मध्ये मानवतेला अत्यंत गंभीर धोका निर्माण करण्याची क्षमता असल्याचे मत व्यक्त केले. ही त्यांची वैयक्तिक जोखीमविषयक भूमिका आहे. AI मुळे मानवता नष्ट होईल असा वैज्ञानिकदृष्ट्या निश्चित निष्कर्ष यामधून निघत नाही.

Google DeepMindच्या संशोधकाने राजीनामा का दिला?

Bilal Chughtai हे Google DeepMind मध्ये AGI safety आणि alignment संशोधनाशी संबंधित होते. त्यांनी जुलै 2026 मध्ये कंपनी सोडल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. कंपनीत काम करत असताना त्यांनी प्रगत AI प्रणालींच्या विकासाचा जवळून अनुभव घेतला आणि त्यानंतर AI च्या भविष्यातील जोखमींबाबत अधिक चिंता निर्माण झाल्याचे त्यांनी सांगितले. Chughtai यांच्या मते AI तंत्रज्ञान सुरक्षितपणे विकसित करणे शक्य आहे. मात्र त्यासाठी AI कंपन्यांमध्ये अधिक समन्वय आवश्यक आहे. वेगवेगळ्या कंपन्या अधिक शक्तिशाली मॉडेल तयार करण्याच्या स्पर्धेत पुढे जाण्याचा प्रयत्न करत असताना सुरक्षा संशोधन आणि नियंत्रणाची क्षमता त्याच वेगाने वाढते आहे का हा महत्त्वाचा प्रश्न असल्याचे या चर्चेतून समोर आले आहे. त्यांनी AI विकासाचा वेग समाज आणि सुरक्षा यंत्रणा हाताळू शकतील अशा पातळीवर ठेवण्याची गरज व्यक्त केली. त्यांच्या मते नवीन धोके गंभीर स्वरूप धारण करण्यापूर्वी त्यांचा अभ्यास आणि उपाययोजना करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळणे आवश्यक आहे.

AI मुळे नेमका कोणता धोका सांगितला जात आहे?

AI safety संशोधकांच्या चर्चेत फक्त आजच्या AI chatbot किंवा image generator च्या क्षमतेचा प्रश्न नाही. भविष्यातील अधिक स्वायत्त आणि प्रगत AI प्रणालींबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः अशी प्रणाली जी स्वतःहून अनेक कामे करू शकते, इतर डिजिटल प्रणालींशी संवाद साधू शकते किंवा भविष्यात अधिक सक्षम AI प्रणाली विकसित करण्यात मदत करू शकते अशा शक्यतांवर संशोधन सुरू आहे. यालाच AI safety चर्चेत alignment problem म्हटले जाते. सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास AI प्रणालीला दिलेले उद्दिष्ट आणि मानवांची वास्तविक अपेक्षा यामध्ये भविष्यात विसंगती निर्माण होऊ नये हा त्यामागचा मुख्य प्रश्न आहे. Google DeepMindमधून दुसरे संशोधक Josh Engels यांनीही सप्टेंबरमध्ये राजीनामा देऊन AI safety संदर्भात चिंता व्यक्त केली. त्यांनी Google च्या AGI safety team मधून बाहेर पडून METR या AI evaluation संस्थेत काम सुरू केले. त्यांनी AI capabilities वाढण्याचा वेग आणि safety mechanisms विकसित होण्याचा वेग याबाबत चिंता व्यक्त केली.

Recursive Self-Improvement म्हणजे काय?

AI safety चर्चेत सध्या “recursive self-improvement” हा शब्द वारंवार वापरला जात आहे. याचा साधा अर्थ असा की भविष्यात एखादी AI प्रणाली अधिक सक्षम AI प्रणाली तयार करण्याच्या किंवा तिच्या विकासाला मदत करण्याच्या प्रक्रियेत मोठी भूमिका बजावू शकते. सध्या AI मॉडेल्स आधीच कोड लिहिणे, संशोधन करणे, डेटा विश्लेषण करणे आणि विविध तांत्रिक कामांमध्ये मदत करत आहेत. मात्र भविष्यात AI प्रणाली स्वतःच्या पुढील पिढीच्या विकासात किती मोठी भूमिका घेऊ शकतील हा अजूनही संशोधनाचा विषय आहे. Indian Express च्या अहवालानुसार Josh Engels यांनी recursive self-improvement बाबत चिंता व्यक्त केली होती. त्यांच्या मते AI capabilities वाढत असताना त्या प्रणाली मानवांच्या उद्दिष्टांशी योग्य प्रकारे aligned आहेत याची खात्री करण्यासाठी पुरेशी तंत्रे विकसित झाली आहेत का हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. याच कारणामुळे AI safety संशोधक AI development आणि safety research यामध्ये योग्य समतोल राखण्याची गरज व्यक्त करत आहेत. मात्र AI भविष्यात नेमक्या कोणत्या पातळीपर्यंत पोहोचेल किंवा कोणत्या घटना घडतील याबाबत निश्चित भविष्यवाणी करण्यासाठी सध्या पुरेसा वैज्ञानिक आधार नाही.

Anthropic आणि इतर AI संशोधकांकडूनही चिंता

Google DeepMindच्या संशोधकाच्या राजीनाम्यापूर्वी Anthropicशी संबंधित संशोधक Jacob Coxon यांनीही AI च्या संभाव्य धोक्यांबाबत चिंता व्यक्त करत कंपनी सोडली होती. त्यांच्या वक्तव्यामुळे AI safety आणि मानवतेच्या भविष्यासंदर्भातील चर्चा मोठ्या प्रमाणावर वाढली. Anthropic चे CEO Dario Amodei यांनीही frontier AI development च्या वेगाबाबत चिंता व्यक्त करत अधिक safety measures आणि coordination ची गरज मांडली आहे. या चर्चेत independent auditors कडून AI मॉडेल्सची तपासणी आणि कंपन्यांमधील सहकार्य यांसारख्या उपायांवरही चर्चा झाली आहे. दरम्यान AI कंपन्यांमध्ये या विषयावर एकमत नाही. काही तज्ज्ञांना AI safety आणि regulation अधिक मजबूत करण्याची गरज वाटते तर AI development थांबवणे किंवा मोठ्या प्रमाणात कमी करणे व्यवहार्य आहे का यावर मतभेद आहेत. त्यामुळे सध्या AI safety चा प्रश्न हा तंत्रज्ञान क्षेत्रातील महत्त्वाचा पण वादग्रस्त संशोधन विषय आहे.

Apple iPhone 17 Pro Discount: iPhone 18 Pro येताच जुन्या Pro मॉडेलवर मोठी सूट, किंमत ₹69,990 पर्यंत

AI Future Threat बद्दल तज्ज्ञांमध्ये एकमत आहे का?

AI मुळे भविष्यात मानवतेला किती मोठा धोका निर्माण होऊ शकतो याबाबत तज्ज्ञांमध्ये एकमत नाही. काही AI safety संशोधक अत्यंत गंभीर संभाव्य परिस्थितींचा इशारा देत आहेत. दुसरीकडे AI क्षेत्रातील इतर संशोधकांचे लक्ष आजच्या प्रत्यक्ष धोक्यांवर आहे. त्यामध्ये चुकीची माहिती, cyberattacks, privacy issues, biased outputs, autonomous systems आणि AI चा गैरवापर यांचा समावेश होतो.AP च्या अहवालानुसार AI मुळे मानवतेला मोठा धोका निर्माण होण्याची शक्यता आणि त्याची वेळ याबाबत तज्ज्ञांमध्ये निश्चित consensus नाही. मात्र AI capabilities वाढत असताना safety आणि governance मजबूत करण्याची गरज असल्याबाबत चर्चा वाढत आहे. यामुळे Google DeepMindच्या माजी संशोधकाचा इशारा हा AI भविष्यासंदर्भातील व्यापक चर्चेचा एक भाग म्हणून पाहणे योग्य ठरेल. त्यांच्या विधानांना वैज्ञानिक भविष्यवाणी म्हणून नव्हे तर AI safety क्षेत्रात काम केलेल्या संशोधकाची जोखमीबाबतची भूमिका म्हणून पाहणे महत्त्वाचे आहे.

दरम्यान AI उद्योगातील ही चर्चा आणखी तीव्र होत असताना Google DeepMind, OpenAI, Anthropic आणि इतर कंपन्यांसमोर एकाच वेळी दोन आव्हाने आहेत. अधिक सक्षम AI विकसित करणे आणि त्या प्रणाली सुरक्षितपणे नियंत्रित ठेवण्यासाठी पुरेशी तंत्रे विकसित करणे. पुढील काही वर्षांत AI safety research किती वेगाने पुढे जाते याकडे तंत्रज्ञान क्षेत्राचे लक्ष राहणार आहे.