मुंबईत वायू प्रदूषण रोखण्यासाठी BMCची विशेष मोहीम; १ ते १५ ऑक्टोबरदरम्यान रस्ते धुणार

मुंबईकरांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. शहरातील वायू प्रदूषणाचा संभाव्य धोका लक्षात घेऊन बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने आतापासूनच उपाययोजना सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. मुंबईतील हवेची गुणवत्ता सध्या नियंत्रणात असल्याचे महापालिका प्रशासनाने सांगितले असले तरी आगामी ऑक्टोबर आणि हिवाळ्याच्या काळात प्रदूषणाची पातळी वाढू नये यासाठी १ ते १५ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत विशेष मोहीम राबवण्यात येणार आहे. या काळात रस्ते धुणे, मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांभोवती आवरण लावणे आणि प्रदूषण निर्माण करणाऱ्या प्रकल्पांवर देखरेख ठेवणे यावर विशेष भर दिला जाणार आहे.

१ ते १५ ऑक्टोबरदरम्यान विशेष मोहीम

महापालिका आयुक्त अश्विनी भिडे यांनी शुक्रवारी झालेल्या मासिक आढावा बैठकीत मुंबईतील आगामी वायू प्रदूषणाच्या परिस्थितीचा आढावा घेतला. सध्या मुंबईचा AQI नियंत्रणात असला तरी पुढील काही महिन्यांमध्ये परिस्थिती बिघडण्याची शक्यता लक्षात घेऊन प्रतिबंधात्मक उपाययोजना करण्याचे निर्देश अधिकाऱ्यांना देण्यात आले आहेत. याच पार्श्वभूमीवर १ ऑक्टोबर ते १५ ऑक्टोबर या १५ दिवसांच्या कालावधीत विशेष मोहीम राबवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या मोहिमेत रस्त्यांची स्वच्छता आणि धुलाई करण्याबरोबरच धुळीचे प्रमाण कमी करण्यासाठी विविध उपाययोजना केल्या जाणार आहेत. विशेषतः मोठ्या बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्पांमधून निर्माण होणाऱ्या धुळीवर नियंत्रण ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. मुंबईमध्ये दरवर्षी पावसाळ्यानंतर आणि हिवाळ्याच्या सुरुवातीला हवेच्या गुणवत्तेचा प्रश्न गंभीर होण्याची शक्यता असते. वाहतुकीमधून होणारे उत्सर्जन, बांधकाम प्रकल्पांमधून निर्माण होणारी धूळ आणि हवेमध्ये प्रदूषकांचे प्रमाण वाढण्याची परिस्थिती यामुळे शहरातील हवेच्या गुणवत्तेवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे यंदा प्रशासनाने आधीच तयारी सुरू केली आहे.

मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवर BMCची नजर

मुंबईतील मोठ्या बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्पांवर विशेष लक्ष ठेवण्यात येणार आहे. अशा प्रकल्पांमुळे धुळीचे कण हवेत मिसळण्याची शक्यता असल्याने संबंधित ठिकाणी आवश्यक प्रतिबंधात्मक उपाय केले जात आहेत. मोठ्या प्रकल्पांवर देखरेख ठेवण्यासाठी नोडल अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करण्याच्या सूचना आयुक्तांनी दिल्या आहेत. संबंधित अधिकाऱ्यांनी प्रकल्पांच्या ठिकाणी प्रदूषण नियंत्रणासाठी असलेल्या नियमांची अंमलबजावणी होत आहे की नाही याची पाहणी करणे अपेक्षित आहे.

महापालिकेने यापूर्वीच वायू प्रदूषण नियंत्रणासाठी २८ मुद्द्यांची सुधारित मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. बांधकाम आणि पाडकामाच्या ठिकाणी धूळ नियंत्रणासाठी पाण्याची फवारणी, बांधकाम साहित्य आणि राडारोडा झाकून ठेवणे, साहित्य वाहून नेणारी वाहने झाकणे आणि काही प्रकल्पांमध्ये सेन्सर आधारित वायू गुणवत्ता निरीक्षणाची व्यवस्था यांसारख्या उपायांचा त्यात समावेश आहे. त्यामुळे आगामी विशेष मोहिमेदरम्यान केवळ रस्ते धुण्यावर भर न देता बांधकाम प्रकल्पांमधून होणाऱ्या धुळीचे नियंत्रण करण्यावरही महापालिकेचे लक्ष राहणार आहे.

रस्ते धुण्यासह धुळीवर नियंत्रण

वायू प्रदूषण नियंत्रणासाठी रस्त्यांची स्वच्छता आणि धुलाई हा देखील महत्त्वाचा भाग असणार आहे. रस्त्यांवर साचलेली धूळ वाहनांच्या वर्दळीमुळे हवेत मिसळू शकते. त्यामुळे अशा ठिकाणी नियमित स्वच्छता आणि आवश्यकतेनुसार रस्ते धुण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. मुंबईत विविध विकासकामे सुरू असल्याने अनेक भागांमध्ये रस्त्यांवर बांधकाम साहित्य, माती आणि राडारोडा यामुळे धुळीचे प्रमाण वाढू शकते. अशा ठिकाणी संबंधित यंत्रणांनी वेळेत उपाययोजना करणे आवश्यक असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. महापालिकेच्या २८ मुद्द्यांच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये बांधकामस्थळी धूळ निर्माण होऊ नये यासाठी पाण्याची फवारणी, बांधकाम साहित्य झाकून ठेवणे आणि वाहतूक करणाऱ्या वाहनांमधून साहित्य रस्त्यावर किंवा हवेत पसरू नये यासाठी खबरदारी घेण्याच्या तरतुदी आहेत.

AI Future Threat: Google DeepMindच्या माजी संशोधकाचा इशारा; ‘AI मानवतेसाठी मोठा धोका ठरू शकते’

वाहतूक कोंडीच्या १३९ ठिकाणांवरही लक्ष

वायू प्रदूषणासोबतच मुंबईतील वाहतूक कोंडी कमी करण्यावरही महापालिका प्रशासनाने भर दिला आहे. शहरात वाहतूक कोंडी निर्माण करणारी सुमारे १३९ बॉटलनेक ठिकाणे निश्चित करण्यात आली आहेत. या ठिकाणांचा अभ्यास करून वाहतुकीला अडथळा ठरणाऱ्या संरचना किंवा इतर अडथळ्यांवर नियमानुसार कारवाई करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. वाहतूक सुरळीत झाल्यास वाहनांचा अनावश्यक वेळ कमी होऊन त्याचा अप्रत्यक्षपणे वाहतूक उत्सर्जनावरही परिणाम होऊ शकतो. महापालिका प्रशासनाच्या बैठकीत रस्ते, पूल, मलनिस्सारण व्यवस्था आणि पर्जन्य जलवाहिन्यांच्या विविध प्रकल्पांच्या प्रगतीचाही आढावा घेण्यात आला. प्रकल्पांमुळे बाधित होणाऱ्या नागरिकांची माहिती वेळेत सादर करण्याच्या सूचनाही संबंधित अधिकाऱ्यांना देण्यात आल्या आहेत.

२०० पदपथांवरील अडथळे दूर करण्याचे काम

मुंबईतील नागरिकांसाठी ‘पादचारी प्रथम’ अभियानाचाही आढावा या बैठकीत घेण्यात आला. या अभियानांतर्गत सुमारे ३०७ किलोमीटर लांबीचे २०० पदपथ निवडण्यात आले आहेत. या पदपथांवरील अडथळे दूर करून नागरिकांना चालण्यासाठी अधिक सुलभ जागा उपलब्ध करून देण्याचे काम सुरू आहे. महापालिका आयुक्तांनी या कामात सातत्य ठेवण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. पदपथांवरील अडथळे दूर करणे, वाहतूक व्यवस्थेत सुधारणा करणे आणि शहरातील रस्त्यांची स्थिती सुधारण्यासोबतच प्रदूषण नियंत्रणाच्या उपाययोजना राबवण्यावर महापालिकेचा भर असल्याचे या आढाव्यातून दिसून आले. दरम्यान, नागरिकांच्या तक्रारींच्या निवारणासाठी महापालिकेच्या ‘मार्ग’ प्रणालीवर आतापर्यंत ८७ हजार ४ तक्रारी प्राप्त झाल्याचे प्रशासनाने सांगितले आहे. त्यापैकी सुमारे ६४ टक्के तक्रारींचे निवारण करण्यात आले आहे. उर्वरित तक्रारी संबंधित स्तरावर तातडीने सोडवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. मुंबईतील वायू प्रदूषण नियंत्रणासाठी यंदा पावसाळा संपल्यानंतर लगेचच पूर्वतयारी सुरू करण्यात आली आहे. १ ते १५ ऑक्टोबरदरम्यान होणाऱ्या विशेष मोहिमेत रस्ते धुणे, बांधकाम प्रकल्पांभोवती आवरणे, मोठ्या प्रकल्पांवर नोडल अधिकाऱ्यांमार्फत देखरेख आणि २८ मुद्द्यांच्या मार्गदर्शक तत्त्वांची अंमलबजावणी यावर लक्ष केंद्रित केले जाणार आहे