Veteran Artists Scheme: ज्येष्ठ कलाकारांना दरमहा 6000 रुपयांपर्यंत आर्थिक मदत

कला आणि साहित्य क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान देणाऱ्या ज्येष्ठ कलाकारांसाठी केंद्र सरकारकडून आर्थिक मदतीची योजना राबवली जाते. Scheme for Financial Assistance for Veteran Artists या योजनेचा उद्देश आर्थिक अडचणींचा सामना करणाऱ्या ज्येष्ठ कलाकार आणि साहित्यिकांना मदत करणे हा आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना दरमहा आर्थिक सहाय्य दिले जाते. ही योजना Ministry of Culture कडून राबवली जाते.

या योजनेचा लाभ कोणाला मिळू शकतो?

या योजनेसाठी कला आणि साहित्य क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान असणे आवश्यक आहे. पारंपरिक कला किंवा संबंधित क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या विद्वानांचाही विचार केला जाऊ शकतो. अर्जदाराचे वय अर्जाच्या तारखेला किमान 60 वर्षे असणे आवश्यक आहे. ही वयोमर्यादा लाभार्थ्याच्या पती किंवा पत्नीच्या बाबतीत लागू होत नाही.

अर्जदाराचे स्वतःचे आणि जोडीदाराचे मिळून मासिक उत्पन्न 6,000 रुपयांपेक्षा जास्त नसावे. म्हणजेच वार्षिक उत्पन्नाची मर्यादा 72,000 रुपये आहे. या उत्पन्नाच्या गणनेत सरकारकडून आधी मिळणारी कलाकार पेन्शनची रक्कम वगळण्यात येते. याशिवाय अर्जदार कलाकाराला संबंधित राज्य सरकार किंवा केंद्रशासित प्रदेशाकडून किमान 500 रुपये दरमहा कलाकार पेन्शन मिळत असणे किंवा संबंधित Zonal Cultural Centre कडून त्याच्या कलाक्षेत्रातील योगदानाची पडताळणी करून शिफारस होणे आवश्यक आहे. Ministry of Culture च्या इतर योजनेतून त्याच उद्देशासाठी आर्थिक मदत मिळत नसावी.

दरमहा किती आर्थिक मदत मिळते?

या योजनेअंतर्गत केंद्र आणि राज्य सरकारच्या मदतीतून मिळून एका लाभार्थ्याला जास्तीत जास्त 6,000 रुपये दरमहा आर्थिक सहाय्य मिळू शकते. जर राज्य सरकारकडून कलाकाराला 500 रुपये दरमहा मिळत असतील तर केंद्र सरकारचा हिस्सा जास्तीत जास्त 5,500 रुपये असू शकतो. राज्य सरकारकडून मिळणारी रक्कम वाढल्यास केंद्र सरकारचा हिस्सा त्यानुसार कमी होतो. ज्या कलाकारांना त्यांच्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाकडून कलाकार पेन्शन मिळत नाही त्यांच्यासाठी पात्रता पूर्ण झाल्यानंतर केंद्र सरकारकडून दरमहा 6,000 रुपयांपर्यंत आर्थिक मदत दिली जाऊ शकते. मात्र अंतिम मंजुरी पात्रता तपासणी आणि तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसीनंतर संबंधित सक्षम प्राधिकरणाकडून दिली जाते.

अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?

अर्जासोबत अलीकडील पासपोर्ट आकाराचा फोटो द्यावा लागतो. पत्त्याचा पुरावा आणि जन्मतारखेचा पुरावा आवश्यक असतो. आधार कार्डची प्रतही मागितली जाते. याशिवाय संबंधित सक्षम अधिकाऱ्याने दिलेले उत्पन्न प्रमाणपत्र आणि कलाकार म्हणून केलेल्या कामाचे पुरावे जोडावे लागतात. कलाक्षेत्रातील पुरस्कार किंवा सन्मान मिळाले असल्यास त्याची कागदपत्रे जोडता येतात. बँकेचे आवश्यक Authorization Letter तसेच राज्य सरकार किंवा संबंधित Zonal Cultural Centre ची शिफारसही आवश्यक असते.

अर्ज कुठे आणि कसा करायचा?

या योजनेसाठी अर्ज निर्धारित नमुन्यात करावा लागतो. ज्या कलाकारांना राज्य सरकार किंवा केंद्रशासित प्रदेशाकडून किमान 500 रुपये कलाकार पेन्शन मिळते ते आपला अर्ज संबंधित राज्याच्या Art and Culture Department मार्फत शिफारसीसह पाठवू शकतात.

इतर पात्र कलाकारांनी आपल्या राज्यासाठी संबंधित Zonal Cultural Centre कडे अर्ज करायचा असतो. अर्जाची तपासणी आणि शिफारस झाल्यानंतर तो पुढील प्रक्रियेसाठी South Central Zonal Cultural Centre म्हणजेच SCZCC नागपूरकडे पाठवला जातो. त्यानंतर पात्र अर्ज तज्ज्ञ समितीसमोर ठेवले जातात. महाराष्ट्राचा समावेश West Zone Cultural Centre आणि South Central Zone Cultural Centre या दोन्हीच्या सदस्य राज्यांच्या यादीत आहे. त्यामुळे महाराष्ट्रातील कलाकारांनी अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित केंद्राकडून लागू प्रक्रिया आणि कागदपत्रांची माहिती तपासणे महत्त्वाचे आहे.

Veteran Artists Scheme महत्त्वाची माहिती

महत्त्वाच्या लिंक्स

अर्ज करण्यापूर्वी कलाकारांनी योजनेच्या अधिकृत मार्गदर्शक सूचना आणि आवश्यक कागदपत्रांची यादी तपासावी. अपूर्ण अर्ज किंवा आवश्यक शिफारस आणि कागदपत्रे नसलेले अर्ज स्वीकारले जाणार नाहीत.