ठाण्यात मोठा बदल! आता रिक्षात बसण्यापूर्वीच कळणार भाडे, प्रीपेड रिक्षा सेवा सुरू
ठाणे रेल्वे स्थानकावरून रिक्षाने प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी महत्त्वाची आणि रोजच्या प्रवासाशी संबंधित सुविधा सुरू झाली आहे. ठाणे रेल्वे स्थानक पश्चिम परिसरात महाराष्ट्रातील पहिली प्रीपेड रिक्षा सेवा सुरू करण्यात आली असून आता प्रवाशांना रिक्षात बसण्यापूर्वीच आपल्या प्रवासाचे निश्चित भाडे कळणार आहे. त्यामुळे रिक्षा चालकाने किती पैसे मागायचे किंवा प्रवाशाने किती भाडे द्यायचे यावरून होणारी घासाघीस आणि वाद कमी करण्याचा प्रयत्न या व्यवस्थेतून केला जाणार आहे. ही सेवा 21 सप्टेंबर 2026 रोजी सुरू करण्यात आल्याची माहिती उपलब्ध आहे.

ठाणे रेल्वे स्थानक परिसरात दररोज मोठ्या संख्येने प्रवासी ये-जा करतात. रेल्वेने ठाण्यात आल्यानंतर पुढील प्रवासासाठी अनेक प्रवासी रिक्षेचा वापर करतात. अशावेळी रिक्षा मिळणे, रिक्षांच्या रांगा, भाडे ठरवणे आणि काही वेळा चालक व प्रवाशांमध्ये होणारे वाद हे नेहमीचे प्रश्न असल्याचे वृत्तांत नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर सुरू झालेली प्रीपेड रिक्षा सेवा प्रवाशांसाठी चर्चेचा विषय ठरत आहे.
ठाणे स्टेशनवर नेमकी प्रीपेड रिक्षा सेवा कशी काम करणार?
या सेवेमध्ये प्रवाशाला थेट रिक्षाचालकाशी भाड्याची घासाघीस करण्याची गरज राहणार नाही. प्रवाशाने प्रीपेड काउंटरवर आपल्याला नेमके कुठे जायचे आहे ते सांगायचे. त्यानंतर उपलब्ध प्रणालीच्या माध्यमातून त्या प्रवासाचे भाडे निश्चित केले जाईल आणि प्रवाशाला त्याची पावती दिली जाईल. भाडे आधीच निश्चित झाल्यानंतर प्रवासी रिक्षात बसून आपल्या ठिकाणी जाऊ शकतो. या व्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग म्हणजे प्रवास सुरू करण्याआधीच भाड्याची माहिती मिळणार आहे. त्यामुळे रिक्षात बसल्यानंतर ठरलेल्या भाड्यापेक्षा जास्त पैसे मागितले जात आहेत का किंवा प्रवाशाने कमी पैसे देण्याचा प्रयत्न केला का यावरून निर्माण होणारे वाद कमी करण्याचा उद्देश आहे. उपलब्ध माहितीनुसार या सेवेअंतर्गत ठाण्यातील तसेच परवानगी असलेल्या ठिकाणी ठाण्याबाहेर जाणाऱ्या प्रवाशांनाही सेवा घेता येणार आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे झाले तर आधी गंतव्यस्थान सांगायचे, त्यानंतर सिस्टममध्ये भाडे निश्चित होणार, पावती मिळणार आणि मग रिक्षातून प्रवास करता येणार. त्यामुळे प्रवास सुरू करण्यापूर्वीच पैसे किती लागणार आहेत याचा अंदाज नव्हे तर निश्चित भाड्याची माहिती प्रवाशाला मिळणार आहे.
रिक्षा भाड्यावरून होणारे वाद कमी करण्याचा प्रयत्न
ठाणे रेल्वे स्थानक परिसरात रिक्षांच्या रांगा आणि प्रवासी-रिक्षाचालकांमधील भाड्याच्या प्रश्नांमुळे निर्माण होणाऱ्या अडचणी लक्षात घेऊन ही व्यवस्था सुरू करण्यात आली आहे. प्रीपेड पद्धतीमुळे प्रवाशाला रिक्षा मिळण्याची प्रक्रिया अधिक सुसूत्र करण्याबरोबरच भाड्याबाबत स्पष्टता आणण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. अनेकदा रेल्वे स्थानकाबाहेर आल्यानंतर प्रवाशाला तातडीने रिक्षेची गरज असते. विशेषतः बाहेरगावाहून आलेल्या प्रवाशांना स्थानिक रस्ते आणि नेहमीचे रिक्षा भाडे माहीत नसू शकते. अशा वेळी आधीच भाडे निश्चित झाल्यामुळे प्रवासाचा खर्च समजणे सोपे होऊ शकते. या सेवेमुळे रिक्षाचालकांसाठीही व्यवस्था अधिक शिस्तबद्ध करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. उपलब्ध माहितीनुसार दिवसभराच्या व्यवसायाचा हिशोब करून रिक्षाचालकांचे पैसे त्यांच्या बँक खात्यात जमा करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. त्यामुळे रोख पैशांच्या व्यवहारावर अवलंबून राहण्याची गरज कमी होण्याची शक्यता आहे.
महाराष्ट्रातील पहिली प्रीपेड रिक्षा सेवा ठाण्यात
ठाण्यात सुरू करण्यात आलेली ही व्यवस्था महाराष्ट्रातील अशा प्रकारची पहिली प्रीपेड रिक्षा सेवा असल्याचे वृत्तांत नमूद करण्यात आले आहे. या उपक्रमासाठी ठाणे प्रादेशिक परिवहन विभाग आणि रिक्षा संघटनांचा सहभाग आहे. सेवेचे नियोजन आणि व्यवस्थापन Cityfloच्या माध्यमातून करण्यात येणार असल्याचेही वृत्तात सांगण्यात आले आहे. या उपक्रमासाठी गेल्या दीड ते दोन वर्षांपासून पाठपुरावा सुरू असल्याचे आमदार निरंजन डावखरे यांनी सांगितल्याचे वृत्त आहे. या प्रक्रियेत प्रशासकीय आणि तांत्रिक अडचणी आल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे. अखेर ही सेवा प्रत्यक्ष सुरू करण्यात आली असून ठाणे रेल्वे स्थानकातून प्रवास करणाऱ्या नागरिकांना त्याचा लाभ मिळणार आहे. पहिल्याच दिवशी शंभरहून अधिक रिक्षाचालक आणि मालकांनी या सेवेसाठी नोंदणी केल्याचे eSakalने वृत्त दिले आहे. त्यामुळे पुढील काळात या व्यवस्थेत सहभागी होणाऱ्या रिक्षांची संख्या वाढते का आणि प्रवाशांचा प्रतिसाद कसा मिळतो हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
रिक्षाचालकांनाही मिळणार डिजिटल व्यवहाराचा फायदा
प्रीपेड रिक्षा सेवा केवळ प्रवाशांसाठी भाडे निश्चित करणारी व्यवस्था नसून रिक्षाचालकांच्या व्यवहारातही बदल करण्याचा प्रयत्न आहे. उपलब्ध माहितीनुसार रिक्षाचालकाच्या दिवसभराच्या व्यवसायाचा हिशोब करून त्याचे उत्पन्न थेट बँक खात्यात जमा करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. यामुळे चालकाच्या रोजच्या कमाईचा अधिक व्यवस्थित हिशोब ठेवता येऊ शकतो. रोख रक्कम हाताळण्याचे प्रमाण कमी झाल्यास व्यवहार अधिक डिजिटल आणि नोंदणीकृत पद्धतीने होऊ शकतो. मात्र या व्यवस्थेची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी किती सुरळीत होते हे सेवा मोठ्या प्रमाणावर वापरली गेल्यानंतरच स्पष्ट होईल. प्रवाशांच्या दृष्टीने पाहिले तर निश्चित भाडे आणि पावती ही या सेवेची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये आहेत. रिक्षाचालकांच्या दृष्टीने पाहिले तर व्यवसायाचा डिजिटल हिशोब आणि बँक खात्यात पैसे जमा होणे हा वेगळा बदल आहे. त्यामुळे ही व्यवस्था फक्त रिक्षा भाड्यापुरती मर्यादित न राहता प्रवासी आणि चालक या दोन्ही बाजूंना अधिक व्यवस्थित व्यवहाराची संधी देण्याच्या उद्देशाने तयार करण्यात आली आहे.
ठाणे रेल्वे स्थानकावरील प्रवाशांना काय फायदा होणार?
ठाणे रेल्वे स्थानकातून दररोज प्रवास करणाऱ्या नागरिकांसाठी सर्वात मोठा फायदा म्हणजे भाड्याची माहिती आधी मिळणे. प्रवाशाला आपले गंतव्यस्थान सांगितल्यानंतर सिस्टममधून भाडे निश्चित केले जाणार असल्याने रिक्षात बसण्यापूर्वीच किती पैसे द्यायचे हे समजेल. त्यानंतर पावती घेऊन प्रवास करता येणार आहे. ठाणे शहराबाहेरून रेल्वेने येणाऱ्या प्रवाशांना काही प्रमाणात सोय होऊ शकते. एखाद्या ठिकाणी पहिल्यांदाच येणाऱ्या व्यक्तीला स्थानिक रिक्षा भाड्याची माहिती नसते. अशा परिस्थितीत प्रीपेड काउंटरवरून निश्चित भाडे मिळाल्यामुळे प्रवासाचे नियोजन करणे सोपे होऊ शकते. ठाणे स्टेशनच्या बाहेर रिक्षांसाठी होणारी गर्दी आणि रिक्षाचालकांच्या रांगा यामध्येही ही व्यवस्था कितपत फरक आणते हे आगामी काळात पाहावे लागेल. सध्या मात्र प्रवाशांना आधीच भाडे कळणार असल्यामुळे या सुविधेकडून ठाणेकरांना अपेक्षा वाढल्या आहेत.
ठाणेकरांसाठी नवी सुविधा किती उपयोगी ठरणार?
ठाण्यातील प्रीपेड रिक्षा सेवा सध्या ठाणे रेल्वे स्थानक परिसरातून सुरू झाली आहे. या व्यवस्थेचा उद्देश प्रवाशांना निश्चित भाडे, पावती आणि अधिक पारदर्शक सेवा देणे हा आहे. रिक्षाचालक आणि प्रवासी यांच्यातील भाड्याच्या वादांवर यामुळे किती प्रमाणात नियंत्रण मिळते हे सेवा प्रत्यक्षात किती प्रभावीपणे चालते यावर अवलंबून राहणार आहे. ठाणे रेल्वे स्थानकातून दररोज मोठ्या प्रमाणावर नागरिक प्रवास करत असल्यामुळे ही सुविधा यशस्वी झाल्यास भविष्यात अशाच प्रकारची व्यवस्था इतर रेल्वे स्थानकांवरही सुरू करण्याबाबत चर्चा होऊ शकते. सध्या मात्र उपलब्ध माहितीनुसार महाराष्ट्रातील पहिला असा उपक्रम ठाणे रेल्वे स्थानकावर सुरू झाला आहे.
प्रवाशांनी प्रीपेड सेवा वापरताना अधिकृत काउंटरवरूनच पावती घेणे आणि प्रवास सुरू करण्यापूर्वी भाड्याची माहिती तपासणे महत्त्वाचे ठरेल. नव्या व्यवस्थेचा उद्देशच भाड्यात पारदर्शकता आणणे असल्यामुळे पावती आणि निश्चित भाडे ही या सेवेतील महत्त्वाची बाब राहणार आहे.
