हरतालिका तीज 2026: आजच आहे व्रत, यंदा गणेश चतुर्थीसोबतच आला मोठा योग; पूजा मुहूर्त आणि नियम जाणून घ्या

हरतालिका तीज 2026 यंदा अत्यंत खास ठरणार आहे. सोमवार 14 सप्टेंबर 2026 रोजी हरतालिका तीज आणि गणेश चतुर्थी हे दोन्ही सण एकाच दिवशी साजरे होत आहेत. सामान्यतः हरतालिका तीज झाल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी गणेश चतुर्थी येते. मात्र यंदा तृतीया तिथी सकाळपर्यंत आणि त्यानंतर चतुर्थी तिथी सुरू होत असल्यामुळे दोन्ही सण एकाच दिवशी आले आहेत. त्यामुळे अनेक भाविकांमध्ये पूजा आधी कोणती करायची आणि गणपती स्थापना कधी करायची याबाबत संभ्रम निर्माण झाला आहे. पंचांगानुसार 14 सप्टेंबर रोजी सूर्योदयाच्या वेळी तृतीया तिथी असल्याने हरतालिका व्रत याच दिवशी करणे योग्य आहे.

हरतालिका तीज 2026 कधी आहे?

हरतालिका तीज 2026 चे व्रत सोमवार 14 सप्टेंबर रोजी ठेवले जाणार आहे. पुणे आणि महाराष्ट्रातील पंचांग गणनेनुसार तृतीया तिथी 13 सप्टेंबर रोजी सकाळी सुरू होऊन 14 सप्टेंबर रोजी सकाळी सुमारे 7:06 वाजता समाप्त होत आहे. त्यामुळे 14 सप्टेंबरच्या सूर्योदयाच्या वेळी तृतीया तिथी असल्याने याच दिवशी हरतालिका तीजचे व्रत आणि पूजा केली जाणार आहे. पुण्यासाठी उपलब्ध पंचांगानुसार सकाळी 6:22 ते 7:06 हा हरतालिका पूजेचा कालावधी दिला आहे. इतर पंचांगांमध्ये स्थानानुसार काही मिनिटांचा फरक दिसू शकतो.

हरतालिका तीजच्या दिवशी विवाहित महिला पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि सुखी वैवाहिक जीवनासाठी व्रत करतात. काही महिला इच्छित पती आणि चांगले वैवाहिक जीवन मिळावे यासाठीही हे व्रत करतात. धार्मिक मान्यतेनुसार माता पार्वतीने भगवान शिवांना पती म्हणून प्राप्त करण्यासाठी कठोर तपश्चर्या केली होती. याच कथेशी हरतालिका व्रत जोडलेले आहे. त्यामुळे या दिवशी भगवान शिव आणि माता पार्वतीची पूजा करण्याला विशेष महत्त्व मानले जाते.

यंदा हरतालिका आणि गणेश चतुर्थी एकाच दिवशी का?

यंदाच्या सणाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे हरतालिका तीज आणि गणेश चतुर्थी एकाच दिवशी आली आहे. 14 सप्टेंबर रोजी सकाळी सुमारे 7:06 वाजेपर्यंत तृतीया तिथी असून त्यानंतर चतुर्थी तिथी सुरू होते. त्यामुळे सकाळच्या वेळी हरतालिका व्रत आणि पूजा करता येते तर त्यानंतर चतुर्थी तिथीत गणपतीची स्थापना केली जाते. त्यामुळे दोन्ही सणांच्या धार्मिक विधींमध्ये कोणताही अडथळा येत नाही. महाराष्ट्रातील काही पंचांगकर्त्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार हरतालिका पूजा सकाळी केल्यानंतर गणेशमूर्तीची स्थापना करता येते. दोन्ही पूजांचे स्वरूप आणि पूजाकर्ते वेगळे असल्याने एका पूजेमुळे दुसऱ्या पूजेला अडथळा येत नाही. त्यामुळे भाविकांनी याबाबत अनावश्यक संभ्रम ठेवण्याची गरज नाही. हरतालिका तीजचा उपवास करणाऱ्या महिलांनी आपापल्या कुटुंबाच्या परंपरेनुसार पूजा करावी आणि स्थानिक पंचांगातील वेळेला प्राधान्य द्यावे.

हरतालिका तीज 2026 पूजा मुहूर्त

हरतालिका तीजसाठी सकाळची पूजा सर्वात महत्त्वाची मानली जाते. उपलब्ध पंचांगानुसार 14 सप्टेंबर रोजी सकाळी 6:05 ते 7:06 या कालावधीत हरतालिका पूजेचा शुभ काळ दिला आहे. पुण्यासाठी Drik Panchang मध्ये 6:22 ते 7:06 अशी स्थानिक वेळ दिली आहे. त्यामुळे शहरानुसार वेळेत थोडा फरक असू शकतो. महाराष्ट्रातील भाविकांनी आपल्या शहरानुसार पंचांगातील वेळ तपासून पूजा करणे योग्य ठरेल.

गणेश चतुर्थीच्या हार्दिक शुभेच्छा! बाप्पाच्या आगमनाने घराघरात आनंदाचे वातावरण

या पूजेमध्ये भगवान शिव आणि माता पार्वती यांच्या प्रतिकात्मक मूर्ती तयार करून त्यांची पूजा करण्याची परंपरा आहे. काही ठिकाणी वाळू किंवा मातीपासून शिव-पार्वतीच्या मूर्ती तयार केल्या जातात. पूजा करताना फुले, फळे, अक्षता, धूप, दीप, नैवेद्य आणि इतर पूजेचे साहित्य वापरले जाते. महिलांकडून हरतालिका व्रत कथा ऐकली किंवा वाचली जाते. त्यानंतर आरती केली जाते. घरच्या परंपरेनुसार पूजा पद्धतीमध्ये बदल असू शकतो.

गणपती स्थापना कधी करायची?

14 सप्टेंबर रोजीच गणेश चतुर्थी असल्यामुळे गणपती बाप्पाची स्थापना देखील याच दिवशी केली जाणार आहे. चतुर्थी तिथी सकाळी सुमारे 7:06 वाजता सुरू होते. गणेश चतुर्थीची मुख्य पूजा मध्यान्हकाळात करण्याची परंपरा आहे. उपलब्ध पंचांगांनुसार शहर आणि गणनेनुसार गणेश स्थापना व पूजेच्या वेळेत काही फरक आहे. एका पंचांगानुसार 11:02 ते 1:31 असा मुहूर्त दिला आहे तर महाराष्ट्रातील दुसऱ्या पंचांग माहितीनुसार सुमारे 11:21 ते 1:48 हा मध्यान्हकाळ सांगण्यात आला आहे. त्यामुळे गणेश स्थापना करताना आपल्या शहरातील स्थानिक पंचांगाचा वेळ वापरणे अधिक योग्य ठरेल. महाराष्ट्रात गणेशोत्सवासाठी घराघरात मोठी तयारी सुरू आहे. यंदा हरतालिका आणि गणेश चतुर्थी एकाच दिवशी आल्यामुळे सकाळी हरतालिका पूजा आणि त्यानंतर गणपती स्थापना अशी व्यवस्था अनेक कुटुंबांमध्ये केली जाणार आहे. काही पंचांगकर्त्यांच्या मते गणपतीची मूर्ती पहाटेपासून मध्यान्हकाळ संपेपर्यंत स्थापित करता येते. मात्र धार्मिक विधी आपल्या घरच्या परंपरेनुसार आणि पुरोहितांच्या मार्गदर्शनाने करणे योग्य राहील.

हरतालिका तीजचा उपवास कधी सोडायचा?

हरतालिका तीजचे व्रत अनेक महिला दिवसभर कठोर पद्धतीने करतात. काही परंपरांमध्ये निर्जला व्रत केले जाते तर काही ठिकाणी आरोग्य आणि घरच्या परंपरेनुसार व्रताचे वेगवेगळे नियम पाळले जातात. त्यामुळे उपवासाचा नियम प्रत्येक कुटुंबात सारखा असेलच असे नाही. विशेषतः आरोग्याशी संबंधित अडचण असल्यास कठोर उपवास करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य आहे. महाराष्ट्रातील उपलब्ध माहितीनुसार यंदा हरतालिका व्रताचे पारण 15 सप्टेंबर रोजी करायचे आहे. त्यामुळे 14 सप्टेंबर रोजी दिवसभर व्रत करून दुसऱ्या दिवशी पारण करण्याची परंपरा पाळली जाऊ शकते. घरच्या कुलाचारानुसार पारणाची पद्धत वेगळी असल्यास तीच पद्धत पाळणे योग्य ठरेल.

हरतालिका तीज 2026 साठी लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी

यंदा हरतालिका तीज आणि गणेश चतुर्थी एकाच दिवशी आल्यामुळे 14 सप्टेंबर हा दिवस धार्मिकदृष्ट्या विशेष ठरणार आहे. सकाळी तृतीया तिथी असताना हरतालिका पूजा करणे आणि त्यानंतर चतुर्थी तिथीत गणपती स्थापना करणे असा साधारण पूजा क्रम ठेवता येतो. मात्र पूजा वेळेबाबत पुणे, मुंबई, नागपूर किंवा इतर शहरांमध्ये काही मिनिटांचा फरक असू शकतो. त्यामुळे इंटरनेटवरील एकच वेळ सर्व शहरांसाठी लागू आहे असे समजू नये.

विशेष म्हणजे अशा प्रकारे हरतालिका आणि गणेश चतुर्थी एकाच दिवशी येणे फारच नेहमीचे नाही. त्यामुळे यंदाच्या गणेशोत्सवाची सुरुवातच वेगळ्या धार्मिक योगाने होत आहे. 14 सप्टेंबर रोजी सकाळपासून महाराष्ट्रातील अनेक घरांमध्ये हरतालिका पूजन होईल आणि त्यानंतर गणपती बाप्पाची स्थापना केली जाईल. गणेशोत्सवाची सांगता यंदा 25 सप्टेंबर रोजी अनंत चतुर्दशीला होणार आहे.