१०० आणि २०० रुपयांच्या नोटांबाबत आरबीआयने केलेल्या अपडेट्स

RBI updates on Rs 100 and Rs 200 notes: १०० आणि २०० रुपयांच्या नोटांबाबत आरबीआयने केलेल्या अपडेट्स आणि इंटरचेंज फीमध्ये वाढ यामुळे बाजारात खळबळ उडाली आहे. ३० सप्टेंबरच्या अंतिम मुदतीपूर्वीच, ७३ टक्के एटीएम या नवीन नोटा वितरित करण्यास तयार आहेत. यावरून असे दिसून येते की आरबीआयच्या निर्णयांचा परिणाम आधीच दिसून येत आहे.

बहुतेक एटीएम आता १०० आणि २०० रुपयांच्या नोटांना पाठिंबा देत असल्याने, ५०० रुपयांच्या नोटांभोवती गोंधळ वाढण्याची शक्यता आहे. एटीएमद्वारे लहान मूल्याच्या नोटांचे संचलन वाढवण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेने ३० सप्टेंबर २०२५ रोजी मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली होती. देशातील ७५ टक्के एटीएममध्ये १०० आणि २०० रुपयांच्या नोटा असाव्यात असे निर्देश त्यांनी दिले होते. या निर्णयाचे परिणाम स्पष्ट होत आहेत.

भारतातील सर्वात मोठी कॅश मॅनेजमेंट कंपनी सीएमएस इन्फो सिस्टम्सने अहवाल दिला आहे की देशातील २,१५,००० पैकी ७३,००० एटीएम आता या लहान नोटा वितरित करतात. डिसेंबर २०२४ च्या तुलनेत ही ६५ टक्के वाढ आहे.

PM Kisan 20th installment: पंतप्रधान शेतकरी सन्मान निधी योजनेचा 20 वा हप्ता लवकरच

इकॉनॉमिक टाईम्सच्या मते, सीएमएसचे अनुश राघवन म्हणाले की, ग्राहकांचा ६० टक्के खर्च अजूनही रोखीने केला जातो. ग्रामीण भागात, विशेषतः १०० आणि २०० रुपयांच्या नोटांची उपलब्धता दैनंदिन व्यवहाराच्या गरजा लवकर पूर्ण करण्यास मदत करते.

एप्रिल २०२५ पासूनच्या एका परिपत्रकात, आरबीआयने सर्व बँकांना ३० सप्टेंबरपर्यंत त्यांच्या ७५ टक्के एटीएममध्ये किमान एका कॅसेटमधून १०० किंवा २०० रुपयांच्या नोटा वितरित करता येतील याची खात्री करण्यास सांगितले. लहान नोटा दैनंदिन वापरासाठी अधिक सुलभ बनवण्याचे उद्दिष्ट होते. ३१ मार्च २०२६ पर्यंत, ९० टक्के एटीएममध्ये हे आवश्यक असेल.

???? Streaming Now!
???? Have you ever wondered what goes behind the scenes to ensure that currency notes are always available for circulation and remain in good condition? #RBI explains in Episode 2 of RBI Unlocked: Beyond the Rupee — a web series on the Reserve Bank of India.
????… pic.twitter.com/zT1HS4xXXl

— ReserveBankOfIndia (@RBI) June 16, 2025

आरबीआयने एटीएम इंटरचेंज फी देखील वाढवली आहे. १ मे २०२५ पासून, दरमहा मोफत व्यवहार मर्यादेपेक्षा जास्त पैसे काढणाऱ्यांसाठी एटीएममधून पैसे काढणे अधिक महाग होईल. प्रत्येक एटीएम व्यवहारासाठी एका बँकेकडून दुसऱ्या बँकेला इंटरचेंज फी दिली जाते. हा खर्च सहसा वापरकर्त्यांना दिला जातो. उदाहरणार्थ, जर एचडीएफसी बँकेच्या ग्राहकाने तीन वेळा मोफत पैसे काढल्यानंतर एसबीआय एटीएममधून पैसे काढले तर एचडीएफसी अतिरिक्त शुल्क आकारू शकते.