आजच्या काळात शेती म्हणजे केवळ उपजीविकेचे साधन न राहता नफ्याचा व्यवसाय बनत आहे. बदलत्या हवामानात पारंपरिक शेती करताना शेतकऱ्यांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. अशा परिस्थितीत पॉलीहाऊस शेती ही आधुनिक, सुरक्षित आणि अधिक उत्पन्न देणारी पद्धत म्हणून पुढे येत आहे.
पॉलीहाऊसमध्ये कमी जागेत नियंत्रित वातावरणात शेती करता येते. त्यामुळे उत्पादन वाढते, खर्च नियंत्रणात राहतो आणि बाजारात चांगला दर मिळतो. योग्य नियोजन केल्यास पॉलीहाऊस शेतीतून नफा 100% पर्यंत वाढू शकतो, असे कृषी तज्ज्ञ सांगतात.
पॉलीहाऊस म्हणजे नेमकं काय?
पॉलीहाऊस म्हणजे पारदर्शक प्लास्टिक शीटने आच्छादलेली संरचना, जिथे पिकांना सूर्यप्रकाश, पाऊस, वारा, गारपीट आणि कीटकांपासून संरक्षण मिळते.
लोखंडी, GI पाईप किंवा बांबूपासून तयार केलेल्या ढाच्यावर प्लास्टिक शीट बसवली जाते. यामुळे आत तापमान, आर्द्रता आणि प्रकाश नियंत्रित करता येतो.
पॉलीहाऊस तंत्रज्ञानामुळे
- रोगराई कमी होते
- उत्पादनाचा दर्जा सुधारतो
- वर्षभर शेती शक्य होते
पॉलीहाऊसमध्ये कोणती पिके घेतली जातात?
पॉलीहाऊसमध्ये भात, गहू, ज्वारीसारखी पारंपरिक पिके घेतली जात नाहीत. येथे प्रामुख्याने नगदी आणि बागायती पिके घेतली जातात, ज्यांना बाजारात चांगली मागणी असते.
फुलांची पिके
- गुलाब
- जरबेरा
- कार्नेशन
- ग्लॅडिओलस
फुलांना कायम मागणी असल्याने दर स्थिर व नफ्याचे
भाजीपाला पिके
- काकडी
- सिमला मिरची
- वांगी
- वाटाणे
कमी कालावधीत उत्पादन, वर्षभर विक्री
फळे व मसाले
- स्ट्रॉबेरी
- टोमॅटो
- लसूण
- हळद
निर्यातक्षम आणि जास्त दर मिळणारी पिके
हे वाचा: लाल मिरचीचे दर 60% वाढले! ‘ही’ मिरची विकली जाते सोन्यासारख्या भावात
औषधी वनस्पती
- तुलसी
- अडुळस
इतर औषधी पिके, औषध कंपन्यांकडून थेट मागणी
पॉलीहाऊस शेती फायदेशीर का?
पॉलीहाऊस शेतीचे मोठे फायदे म्हणजे –
- कमी क्षेत्रात जास्त उत्पादन
- हवामानावर अवलंबन कमी
- उत्पादनाचा दर्जा उत्तम
- बाजारात जास्त भाव
म्हणूनच अनेक शेतकरी पारंपरिक शेतीतून पॉलीहाऊस शेतीकडे वळताना दिसत आहेत.
पॉलीहाऊस शेती करताना लक्षात ठेवाव्या महत्त्वाच्या गोष्टी
- प्रशिक्षण घ्या – तंत्रज्ञान नीट समजून घ्या
- पाण्याची सोय – वर्षभर पुरेसा पाणीपुरवठा आवश्यक
- सूर्यप्रकाश – योग्य दिशेने पॉलीहाऊस उभारणी करा
- वायुवीजन – हवा खेळती ठेवा, तापमान नियंत्रणात ठेवा
- ठिबक सिंचन – पाण्याचा अपव्यय टाळा, उत्पादन वाढवा
