घरच्या अंगणात किंवा कुंडीत जास्वंदीचे रोप लावले असेल, पण त्याला अपेक्षेप्रमाणे फुले येत नसतील तर केवळ पाणी देणे पुरेसे नसते. रोपाला योग्य सूर्यप्रकाश, चांगली माती, पाण्याचा निचरा आणि आवश्यक पोषक घटक मिळणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.
जास्वंद हे भरपूर प्रकाश आवडणारे रोप असल्यामुळे योग्य जागा निवडली तर त्याच्या वाढीत आणि फुलोऱ्यात चांगला फरक दिसू शकतो.
जास्वंदीला घरगुती खत कसे द्यावे?
जास्वंदीच्या रोपासाठी घरातील सेंद्रिय कचऱ्यापासून कंपोस्ट तयार करून वापरणे हा सोपा पर्याय आहे. चांगले कुजलेले कंपोस्ट किंवा गांडूळखत मातीमध्ये मिसळल्यास मातीची रचना सुधारण्यास आणि झाडाला हळूहळू पोषक घटक मिळण्यास मदत होते.
केळीच्या सालीपासून तयार केलेले खत किंवा सेंद्रिय कंपोस्टही वापरता येते. मात्र केळीची साल थेट कुंडीत मोठ्या प्रमाणात पुरण्यापेक्षा ती व्यवस्थित कुजवून किंवा कंपोस्टमध्ये मिसळून वापरणे अधिक योग्य आहे. फक्त एका घरगुती पदार्थावर अवलंबून न राहता संतुलित पोषण देणे महत्त्वाचे आहे.
फुले वाढण्यासाठी पोटॅशियमसोबत संतुलित पोषण महत्त्वाचे
जास्वंदीला फुले येण्यासाठी फक्त पोटॅशियमच आवश्यक असते असे नाही. झाडाच्या पानांची आणि फांद्यांची वाढ, मुळांची वाढ तसेच फुलांची निर्मिती यासाठी वेगवेगळ्या पोषक घटकांची गरज असते. त्यामुळे कंपोस्टसोबत योग्य प्रमाणात संतुलित खत वापरणे अधिक चांगले.
जास्वंद फुलाची संपूर्ण माहिती; लागवड, उपयोग, धार्मिक महत्त्व आणि झाडाची काळजी कशी घ्यावी?
काही बागकाम तज्ज्ञ जास्वंदासाठी समुद्री शेवाळावर आधारित खत, ह्युमिक अॅसिड आणि इतर सेंद्रिय घटकांचा वापर सुचवतात. मात्र खताचे प्रमाण रोपाचा आकार आणि कुंडीच्या आकारानुसार बदलते. जास्त खत दिल्यास फायदा होण्याऐवजी मुळांना इजा होऊ शकते.
जास्वंदीला किती सूर्यप्रकाश द्यावा?
खत दिल्यानंतरही जास्वंदीला पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळत नसेल तर फुलांची संख्या अपेक्षेप्रमाणे वाढेलच असे नाही. शक्य असल्यास रोपाला दररोज अनेक तास चांगला सूर्यप्रकाश मिळेल अशा ठिकाणी ठेवावे. कुंडीतील जास्वंदासाठी माती कायम चिखलासारखी ओली ठेवणे टाळावे. वरचा मातीचा थर थोडा कोरडा झाल्यावर पाणी देणे योग्य ठरते. कुंडीच्या तळाला पाण्याचा निचरा होण्यासाठी छिद्रे असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जास्त पाणी साचल्यास मुळांवर परिणाम होऊ शकतो.
खत देताना ही चूक अजिबात करू नका
जास्वंदीला फुले कमी येत आहेत म्हणून वारंवार खत देणे हा योग्य उपाय नाही. विशेषतः सोशल मीडियावर सांगितले जाणारे प्रत्येक घरगुती खत रोपासाठी सुरक्षित असेलच असे नाही. काही पदार्थ चुकीच्या प्रमाणात वापरल्यास मातीचा pH बदलू शकतो किंवा मुळांना नुकसान होऊ शकते. नवीन खत वापरताना सुरुवातीला कमी प्रमाणात वापरून रोपाची प्रतिक्रिया पाहणे चांगले. खत देण्यापूर्वी मातीमध्ये पुरेशी ओल असावी आणि खत दिल्यानंतर आवश्यकतेनुसार पाणी द्यावे. कुंडीतील रोपासाठी पॅकेटवरील प्रमाणापेक्षा जास्त खत देण्याचा प्रयत्न करू नये.
जास्वंदीला भरपूर फुले आणण्यासाठी एका जादुई खतापेक्षा नियमित काळजी अधिक महत्त्वाची आहे. चांगला सूर्यप्रकाश, योग्य पाणी, निचरा होणारी माती, सेंद्रिय कंपोस्ट आणि संतुलित पोषण या सगळ्या गोष्टी एकत्र आल्या तर रोप निरोगी राहण्यास आणि चांगला फुलोरा येण्यास मदत होते. त्यामुळे घरगुती उपाय करताना प्रमाणापेक्षा रोपाची गरज लक्षात घेणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.
