भारत–अमेरिका व्यापार करारात कृषी आणि दुग्ध क्षेत्राला मोठा फटका; शेतकरी आणि दूध व्यावसायिकांच्या चिंतेत वाढ

भारत आणि अमेरिकेमधील नव्या व्यापार करारावर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी थेट मोठं विधान केल्यानंतर देशात चर्चेला उधाण आलं आहे. या कराराअंतर्गत अमेरिकेने भारतावरील काही टॅरिफ कमी केल्याची घोषणा केली असली, तरी भारतीय कृषी आणि दुग्ध क्षेत्रावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

सरकारकडून हा करार “यशस्वी” म्हणून मांडला जात असताना, दुसरीकडे शेतकरी आणि दूध उत्पादकांमध्ये प्रचंड अस्वस्थता पाहायला मिळत आहे.

भारतावरील टॅरिफ कमी, पण चिंता वाढली का?

अमेरिकेने भारतावरील मूळ टॅरिफपैकी 7 टक्के कपात केली आहे.
मात्र, त्याचवेळी 18 टक्के दंडात्मक टॅरिफ कायम ठेवण्यात आला आहे.

याशिवाय, भारताने अमेरिकन वस्तूंवरील टॅरिफ आणि नॉन-टॅरिफ अडथळे जवळपास शून्यावर आणण्यास सहमती दर्शवली आहे.
यामुळे अमेरिकन उत्पादने मोठ्या प्रमाणात भारतीय बाजारात शिरकाव करण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

हा करार अमेरिकन शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर

अमेरिकेच्या कृषी सचिव ब्रुक रोलिन्स यांनी स्पष्टपणे सांगितलं की, हा करार अमेरिकन शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहे. अमेरिकेला भारतासोबत असलेली 1.3 अब्ज डॉलर्सची कृषी व्यापार तूट कमी करायची आहे आणि हाच या कराराचा मुख्य उद्देश असल्याचं तज्ज्ञांचं मत आहे.

हे वाचा: ऐन उन्हाळ्यात अवकाळीचा दणका! आंबा-द्राक्षांसह रब्बी पिकांचे मोठे नुकसान, 24 तासांचा अलर्ट

भारतात शेतीवर अवलंबून असलेली मोठी लोकसंख्या

भारतामध्ये सुमारे 50 टक्के कामगार शेती क्षेत्रावर अवलंबून आहेत. मात्र, देशाच्या GDP मध्ये शेतीचा वाटा केवळ 15 टक्क्यांपर्यंत मर्यादित आहे.याच कारणामुळे भारताने आजवर आपलं कृषी क्षेत्र पूर्णपणे खुले करण्यास टाळाटाळ केली होती. पण गेल्या अनेक वर्षांपासून अमेरिका भारतावर यासाठी दबाव टाकत होती.

भारत–अमेरिका कृषी व्यापार किती?

सध्या भारत आणि अमेरिकेमधील कृषी व्यापार सुमारे 8 अब्ज डॉलर्सचा आहे. भारत अमेरिका कडे काय निर्यात करतो?

• तांदूळ

• कोळंबी

• मसाले

अमेरिका भारतात काय पाठवते?

• सफरचंद

• काजू

• डाळी

डाळींचं मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन भारतातच होतं, त्यामुळे अमेरिकन डाळींमुळे भारतीय शेतकऱ्यांना फटका बसण्याची शक्यता आहे.

मका आणि सोयाबीनवर मोठा धोका

अमेरिकेला विशेषत मका (Corn) सोयाबीन (Soybean) यासाठी भारतीय बाजारपेठ हवी आहे. हे दोन्ही पीक भारतीय शेतकरीही मोठ्या प्रमाणावर घेतात. यापूर्वी अमेरिका चीनवरही सोयाबीनसाठी दबाव टाकताना दिसली होती. या करारातून भारतापेक्षा अनेक पटीने अधिक फायदा अमेरिकेलाच होणार आहे.

दुग्ध क्षेत्राला मोठा धक्का?

या व्यापार करारामुळे अमेरिकेचे दूध आणि दुग्धजन्य उत्पादने भारतीय बाजारात येण्याची शक्यता आहे. याचा थेट परिणाम लहान दूध उत्पादक सहकारी दुग्धसंस्था ग्रामीण अर्थव्यवस्थायावर होऊ शकतो. भारतीय दुग्ध व्यावसायिकांना मोठा फटका बसण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

तुम्हाला पडलेले प्रश्न (People Also Ask – Ranking Booster)

प्रश्न 1. भारत–अमेरिका व्यापार करारामुळे सर्वाधिक कोणत्या क्षेत्रावर परिणाम होणार?
कृषी आणि दुग्ध क्षेत्रावर सर्वाधिक नकारात्मक परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

प्रश्न 2. अमेरिकेने भारतावरील टॅरिफ किती कमी केला आहे?
अमेरिकेने भारतावरील मूळ टॅरिफपैकी 7 टक्के कपात केली आहे, मात्र 18 टक्के टॅरिफ कायम आहे.

प्रश्न 3. भारतीय शेतकऱ्यांना या करारामुळे नुकसान का होऊ शकतं?
अमेरिकन मका, सोयाबीन, डाळी आणि दूध भारतात आल्यास देशांतर्गत उत्पादनाला फटका बसू शकतो.

प्रश्न 4. हा करार कोणासाठी अधिक फायदेशीर?
या कराराचा फायदा भारतापेक्षा अमेरिकेलाच अधिक होण्याची शक्यता आहे.