महाराष्ट्रात अन्न सुरक्षा आणि प्रतिबंधित उत्पादनांविरोधात कारवाईचा धडाका सुरू असतानाच आता बॉलिवूडमधील तीन मोठ्या कलाकारांवर FDA ची नजर गेली आहे. अभिनेता शाहरुख खान, अजय देवगण आणि टायगर श्रॉफ यांना महाराष्ट्राच्या अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) Vimal Elaichi च्या जाहिरातीशी संबंधित कारणे दाखवा नोटीस बजावली आहे. ही जाहिरात पान मसाला किंवा तंबाखूजन्य उत्पादनाची अप्रत्यक्ष जाहिरात ठरते का, याची तपासणी FDA करत आहे.
या कारवाईमुळे बॉलिवूड आणि जाहिरात क्षेत्रात चर्चेला उधाण आले आहे. FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्रात अन्न सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या कंपन्या आणि जाहिरातींवर कडक कारवाई केली जात आहे. नुकतीच Vimal Elaichi च्या जाहिरातीवरही FDA ने आक्षेप घेतला असून, केवळ जाहिरातीत दाखवण्यात येणारे उत्पादन वेगळे असले तरी त्याचा संबंध प्रतिबंधित पान मसाला ब्रँडशी जोडला जातो का, हा तपासाचा महत्त्वाचा मुद्दा आहे.
नेमका वाद काय आहे?
शाहरुख खान, अजय देवगण आणि टायगर श्रॉफ हे तिघे Vimal Elaichi च्या जाहिरातीत एकत्र दिसले होते. FDA च्या मते Vimal हा ब्रँड पान मसाल्याशी मोठ्या प्रमाणात जोडला जात असल्याने इलायचीसारख्या स्वतंत्र उत्पादनाच्या जाहिरातीमधून त्याच ब्रँडच्या पान मसाल्याची अप्रत्यक्ष जाहिरात केली जात आहे का, याचा तपास आवश्यक आहे.
यालाच जाहिरात क्षेत्रात surrogate advertising म्हटले जाते. म्हणजे एखाद्या प्रतिबंधित किंवा थेट जाहिरात करता न येणाऱ्या उत्पादनाच्या ब्रँडची ओळख दुसऱ्या उत्पादनाच्या माध्यमातून ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न होतो. महाराष्ट्र FDA ने याच मुद्द्यावरून कलाकारांकडून स्पष्टीकरण मागितले आहे.
15 दिवसांत द्यावे लागणार स्पष्टीकरण
FDA ने तिन्ही कलाकारांना नोटीसला उत्तर देण्यासाठी 15 दिवसांची मुदत दिल्याचे रिपोर्ट्समध्ये नमूद करण्यात आले आहे. तसेच जाहिरातीशी संबंधित प्रचार थांबवणे आणि त्यांच्या अधिकृत सोशल मीडिया अकाउंट्सवरील संबंधित प्रमोशनल कंटेंट काढण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. कलाकारांनी या जाहिरातीपूर्वी केलेली पडताळणी, करार आणि मोहिमेशी संबंधित काही कागदपत्रांची माहितीही FDA कडून मागवण्यात आली आहे.
नोटीसला समाधानकारक उत्तर मिळाले नाही किंवा दिलेले स्पष्टीकरण मान्य झाले नाही, तर पुढील कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते, असे रिपोर्ट्समध्ये सांगण्यात आले आहे. कलाकारांना वैयक्तिक सुनावणीची संधीही उपलब्ध आहे.
तुकाराम मुंढेंचा स्पष्ट इशारा
या कारवाईनंतर FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी जाहिरातीच्या संपूर्ण प्रक्रियेत सहभागी असलेल्या प्रत्येकाची जबाबदारी असल्याचे स्पष्ट केले आहे. केवळ उत्पादनाची जाहिरात करणाऱ्या सेलिब्रिटीपुरती कारवाई मर्यादित राहणार नसून जाहिरात तयार करणारे, प्रसिद्ध करणारे आणि प्रायोजित करणारे घटकही नियमांच्या कक्षेत येऊ शकतात, असा FDA चा दृष्टिकोन आहे.
पुण्यातील प्रसिद्ध Burger King वर FDA ची मोठी कारवाई, नेमकं काय आढळलं?
महाराष्ट्र FDA च्या या भूमिकेमुळे सेलिब्रिटी जाहिरातींमध्ये उत्पादनाची ब्रँडिंग आणि त्याचा बाजारातील संदर्भ याबाबत पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे. विशेषतः पान मसाला आणि तंबाखूशी संबंधित उत्पादनांच्या जाहिरातींमध्ये मोठ्या कलाकारांचा सहभाग असल्यास त्याची कायदेशीर जबाबदारी कोणाची, हा प्रश्न आता पुन्हा समोर आला आहे.
आधीही वादाच्या भोवऱ्यात आले होते कलाकार
Vimal ब्रँडच्या जाहिरातीवरून या कलाकारांशी संबंधित वाद नवीन नाही. 2025 मध्येही शाहरुख खान, अजय देवगण आणि टायगर श्रॉफ यांना Vimal पान मसाल्याच्या कथित दिशाभूल करणाऱ्या जाहिरातीबाबत जयपूरमधील ग्राहक मंचाकडून नोटीस देण्यात आली होती. त्या प्रकरणात जाहिरातीतील उत्पादनाबाबत करण्यात आलेल्या दाव्यावर आक्षेप घेण्यात आला होता.
मात्र सध्याचे प्रकरण महाराष्ट्र FDA च्या कारवाईमुळे वेगळे महत्त्व प्राप्त करत आहे. यावेळी मुद्दा थेट Vimal Elaichi जाहिरातीचा असून, FDA ही जाहिरात प्रतिबंधित पान मसाल्याच्या अप्रत्यक्ष प्रचारासाठी वापरली जात आहे का, याचा तपास करत आहे.
आता पुढे काय होणार?
सध्या या प्रकरणात अंतिम निर्णय झालेला नाही. तिन्ही कलाकारांकडून FDA ला काय उत्तर दिले जाते आणि त्या स्पष्टीकरणावर प्रशासनाचे समाधान होते का, याकडे लक्ष लागले आहे. FDA च्या तपासातून जाहिरात नियमांचे उल्लंघन झाल्याचे निष्पन्न झाल्यास पुढील कारवाई होण्याची शक्यता आहे.
या प्रकरणामुळे एक गोष्ट मात्र स्पष्ट झाली आहे की, महाराष्ट्रात प्रतिबंधित किंवा आरोग्याशी संबंधित उत्पादनांच्या अप्रत्यक्ष जाहिरातींकडेही प्रशासन आता गांभीर्याने पाहत आहे. त्यामुळे सेलिब्रिटींनी एखाद्या ब्रँडची जाहिरात स्वीकारताना त्याच्या इतर उत्पादनांशी असलेला संबंध आणि जाहिरात नियमांची पूर्तता याची अधिक काळजी घेण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
