Black Cars: या देशात काळ्या रंगाच्या गाड्या चालवण्यावर बंदी, कारण ऐकून व्हाल हैराण

जगभरात वाहनांच्या रंगाबाबत वेगवेगळ्या पसंती पाहायला मिळतात. कोणाला काळ्या रंगाची कार आवडते तर कोणाला पांढरी किंवा सिल्व्हर कार पसंत असते. मात्र तुर्कमेनिस्तानची राजधानी अश्गाबातमध्ये वाहनाचा रंग हा केवळ आवडीचा विषय नाही. येथे काळ्या आणि इतर गडद रंगाच्या वाहनांवर कठोर निर्बंध लादण्यात आल्याच्या घटना अनेक वर्षांपासून समोर येत आहेत. त्यामुळे या शहरातील रस्त्यांवर पांढऱ्या आणि फिकट रंगाच्या कार मोठ्या प्रमाणात दिसतात.

TV9 Marathi च्या 20 सप्टेंबर 2026 रोजीच्या वृत्तानुसार तुर्कमेनिस्तानच्या राजधानीत काळ्या रंगाच्या वाहनांवर बंदी असल्याचे सांगण्यात आले आहे. मात्र उपलब्ध आंतरराष्ट्रीय वृत्तांनुसार हा नियम मुख्यतः राजधानी अश्गाबातशी संबंधित आहे. त्यामुळे संपूर्ण तुर्कमेनिस्तानमध्ये प्रत्येक ठिकाणी काळ्या कारवर एकसारखी कायदेशीर बंदी आहे असे म्हणणे अचूक ठरणार नाही.

काळ्या रंगाच्या गाड्यांवर अशी कारवाई का?

अश्गाबातमध्ये काळ्या रंगाच्या वाहनांबाबतचे निर्बंध माजी राष्ट्राध्यक्ष Gurbanguly Berdimuhamedov यांच्या काळात विशेष चर्चेत आले. पांढरा रंग शुभ आणि सौभाग्याचे प्रतीक असल्याची धारणा त्यांच्याशी जोडली जाते. दुसरीकडे काळा रंग अशुभ किंवा दुर्दैवाशी संबंधित मानला जात असल्याचे अनेक वृत्तांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. मात्र वाहनांच्या रंगावर निर्बंध आणण्यासाठी या वैयक्तिक रंगपसंतीचा किती थेट प्रभाव होता याबाबत अधिकृत स्पष्टीकरण मर्यादित आहे. अश्गाबातला जगभरात पांढऱ्या संगमरवरी इमारतींसाठी ओळखले जाते. शहराच्या वास्तुरचनेपासून सरकारी इमारतींपर्यंत पांढऱ्या रंगाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्यात आला आहे. त्यामुळे रस्त्यांवरही पांढऱ्या आणि फिकट रंगाच्या गाड्यांची संख्या जास्त दिसणे हे या शहराच्या एकूण दृश्याशी जोडले गेले आहे.

2015 पासून सुरू झाली होती काळ्या कारवरील कारवाई

काळ्या कारचा विषय अचानक 2018 मध्ये समोर आलेला नाही. उपलब्ध वृत्तांनुसार 2015 मध्ये तुर्कमेनिस्तानमध्ये काळ्या कारच्या आयातीवर निर्बंध घालण्यात आले होते. त्यानंतर अश्गाबातमध्ये गडद रंगाच्या वाहनांविरोधातील कारवाई आणखी कडक झाल्याचे वृत्त आले. 2018 मध्ये अश्गाबातमध्ये काळ्या आणि इतर गडद रंगाच्या वाहनांना रस्त्यावरून हटवण्याची कारवाई झाल्याचे RFE/RL आणि इतर माध्यमांनी नोंदवले होते. काही वाहनमालकांच्या कार ताब्यात घेण्यात आल्या आणि त्यांना कारचा रंग पांढरा किंवा फिकट करण्यास सांगितले गेले. यामुळे वाहनमालकांना कार पुन्हा रंगवण्यासाठी मोठा खर्च करावा लागला. RFE/RL च्या वृत्तानुसार काही वाहनमालकांना कार पुन्हा रंगवण्यासाठी हजारो तुर्कमेन मॅनॅट खर्च करावा लागत होता. त्यामुळे हा नियम केवळ रंगाच्या पसंतीपुरता मर्यादित न राहता सामान्य वाहनमालकांसाठी आर्थिक भार ठरल्याची उदाहरणेही समोर आली होती.

अश्गाबातमध्ये पांढऱ्या कारच जास्त का दिसतात?

अश्गाबातला अनेकदा ‘White City’ म्हणून संबोधले जाते. शहरातील मोठ्या इमारती पांढऱ्या संगमरवराने सजवण्यात आल्या आहेत आणि शहराच्या सौंदर्यरचनेत पांढऱ्या रंगाला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. त्यामुळे वाहनांच्या रंगाबाबतही पांढऱ्या आणि फिकट रंगांना प्राधान्य मिळाले. यामुळे अश्गाबातच्या रस्त्यांवर काळ्या किंवा गडद रंगाच्या कारपेक्षा पांढऱ्या आणि सिल्व्हर रंगाच्या कार अधिक दिसतात. काही वृत्तांनुसार गडद रंगाची कार सापडल्यास ती पोलिसांकडून ताब्यात घेऊन वाहनमालकाला ती पुन्हा रंगवण्यास सांगितले जात असे. अशा घटनांमुळे या नियमाची आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही चर्चा झाली.

Upcoming Hybrid Cars in India 2026: या हायब्रिड कार लवकरच भारतात येणार

संपूर्ण देशात बंदी आहे का?

या विषयात एक महत्त्वाचा फरक लक्षात घेणे गरजेचे आहे. बातम्यांमध्ये अनेकदा ‘तुर्कमेनिस्तानमध्ये काळ्या कारवर बंदी’ असे म्हटले जाते. पण उपलब्ध आंतरराष्ट्रीय अहवालांमध्ये निर्बंधांचा केंद्रबिंदू अश्गाबात असल्याचे दिसते. RFE/RL नेही राजधानीतील काळ्या वाहनांवर झालेल्या कारवाईचा उल्लेख केला आहे. 2018 मधील इतर अहवालांमध्येही अश्गाबातमधील वाहनांवर कारवाई झाल्याचे नमूद आहे. म्हणून हा नियम समजून घेताना ‘तुर्कमेनिस्तानची राजधानी अश्गाबातमध्ये काळ्या आणि गडद रंगाच्या वाहनांवर कठोर निर्बंध’ असे म्हणणे अधिक अचूक ठरते. आजही तुर्कमेनिस्तानच्या राजधानीची ओळख पांढऱ्या रंगाशी जोडली जाते. 2026 मधील Reuters च्या छायाचित्रांमध्येही अश्गाबातमध्ये मोठ्या प्रमाणावर पांढऱ्या रंगाच्या कार दिसतात. त्यामुळे हा नियम आणि शहराची पांढरी ओळख आजही चर्चेचा विषय आहे.

वाहनाचा रंग बदलण्यासाठी नागरिकांना करावा लागला खर्च

काळ्या वाहनांवर झालेल्या कारवाईचा थेट परिणाम वाहनमालकांवर झाला. स्वतःच्या पसंतीने घेतलेली कार केवळ रंगामुळे वापरता येत नसल्यास ती पुन्हा रंगवावी लागत होती. त्यासाठी कार मालकांना स्थानिक पातळीवर रंगकामाचा खर्च करावा लागला. काही वृत्तांमध्ये या प्रक्रियेसाठी हजारो मॅनॅट खर्च झाल्याचे वाहनमालकांच्या अनुभवातून सांगण्यात आले आहे. अशा प्रकारे वाहनांच्या रंगाचा नियम हा जगातील इतर सामान्य वाहतूक नियमांपेक्षा वेगळा ठरतो. कार खरेदी करताना मॉडेल, इंजिन, मायलेज किंवा किंमत यासोबत रंगाचाही विचार करणे या शहरात विशेष महत्त्वाचे ठरले. काळ्या रंगाची कार आवडणाऱ्या वाहनमालकांसाठी मात्र हा नियम मोठी अडचण ठरल्याच्या घटना यापूर्वी नोंदवल्या गेल्या आहेत.